Solidariteit in tijden van corona

Een intensive care is geen vrolijke afdeling. Van de patiënten die daar acuut en ongepland moeten worden opgenomen, overlijdt ongeveer 15-20% tijdens het verblijf op de intensive care en nog eens 15% in het eerste jaar na ontslag van de intensive care. Het grootste deel van deze patiënten overlijdt nadat de orgaanfunctievervangende behandeling (zoals mechanische beademing, nierfunctie vervangende behandeling, bloeddruk verhogende medicatie) wordt gestaakt en het natuurlijke sterven niet langer wordt belet. Op de intensive care kan de dood dus bijna altijd gedirigeerd worden. Zelden zal een patiënt er spontaan overlijden. Na het staken van de orgaanfunctievervangende behandeling (meestal de mechanische beademing) stopt het hart meestal binnen minuten. Een teken van zeer ernstige ziekte. 

In gesprekken die de intensivisten en intensive care verpleegkundigen met de familieleden van de patiënt hebben worden deze op de hoogte gebracht en gehouden van het verloop van de ziekte en de behandeling. Bij opname is er, zoals ik dat noem, het ‘zorg-en-hoop-gesprek’. Er is grote zorg door de ernst van de ziekte, maar er is ook hoop op herstel. Later, als blijkt dat in sommige gevallen de ziekte toch niet te keren is, volgt er een ‘zorg-en-verlies-van-hoop-gesprek’. Er wordt dan aan de familieleden verteld dat de hoop op herstel er eigenlijk niet meer is. Dit gesprek is dan bijna altijd de voorbereiding op het onvoorkoombare slotakkoord: het staken van de orgaanfunctievervangende behandeling. Tijdens een daarop volgend gesprek zal het daadwerkelijke staken en afzien van verdere behandeling worden medegedeeld.  De beslissing om verdere levensverlengende behandeling te staken wordt multidisciplinair en zeker niet lichtzinnig genomen. Met nadruk zeg ik niet het staken van ‘de behandeling’, want dat is niet wat gedaan wordt. Een deel van de behandeling, de orgaanfunctievervanging door apparaten en curatief bedoelde medicamenten, wordt gestaakt maar de verdere behandeling zoals pijnbestrijding, sedatie, het comfortabel houden, blijft, ook al is dat voor korte tijd, doorgaan of wordt zelfs geïntensiveerd. Ook wordt er voorafgaande aan het staken van de mechanische beademing geanticipeerd op mogelijke belastende symptomen van het sterven, zoals terminaal reutelen, stervensonrust en benauwdheid en worden hier medicamenten voor toegediend. 

De meeste familieleden accepteren dan het onvermijdelijke lot en berusten erin dat hun dierbare zal komen te sterven. Alles is immers gedaan om het leven te behouden en dan zonder doel doorbehandelen wordt dan mishandelen. Omdat de artsen en verpleegkundigen het sterven kunnen dirigeren bepalen zij samen met de familieleden het moment van overlijden. Meestal wordt het staken van de mechanische beademing dezelfde of volgende dag uitgevoerd. Echter, elke ervaren intensivist of intensive care verpleegkundige kan zich patiënten herinneren waarbij de familieleden het sterven niet willen of kunnen accepteren en daarbij eisen dat de disproportionele behandeling wordt gecontinueerd. Sommige van deze familieleden willen het onvermijdelijke niet accepteren, anderen willen meer tijd krijgen om afscheid te nemen, weer anderen gaan marchanderen. Soms is er een diep wantrouwen naar de behandelaars of hebben de familieleden de overtuiging dat ‘niet alles gedaan is’. Wat volgt is vaak een grimmige poging om het leven van de stervende patiënt te rekken. Er worden dan second opinions gevraagd of er moet nog iemand uit het buitenland komen om afscheid te nemen (Amerikanen noemen dit het ‘Daughter from California syndrome’) of er wordt gedreigd met advocaten en rechtzaken.

Het laatste jaar werden (en worden nog steeds) op alle intensive-careafdelingen in Nederland vele patiënten met ernstige COVID-19 behandeld. Er moest worden opgeschaald, er was een tekort aan intensive care bedden en een tekort aan professionals. Om de toestroom naar de ziekenhuizen en met name naar intensive care afdelingen te beperken of te spreiden werden drastische maatregelen in de samenleving genomen. Lockdown, avondklok, mondkapjesplicht, enzovoort enzoverder. Allemaal primair bedoeld om de zorg te ontlasten. Er werd een dringend beroep op onze solidariteit gevraagd. Gezonde mensen moesten afzien om te voorkomen dat met name ouderen, kwetsbaren en chronisch zieken getroffen werden door het SARS-CoV-2. 

Het overgrote deel van de op de intensive care opgenomen COVID-19 patiënten is ouder dan 60 jaar en hebben overgewicht en onderliggende ziekten. Hierdoor zijn zij vatbaar voor het virus dat het grootste deel van de samenleving niet treft. Ongeveer 30% van de op de intensive care opgenomen COVID-19 patiënten is op de intensive care overleden, waarvan de meesten na het staken van orgaanfunctie vervangende behandeling, zoals de mechanische beademing. De reden tot het staken is dat het longweefsel onherstelbaar beschadigd is geraakt, of omdat de patiënt, meestal als gevolg van de meerdere onderliggende ziekten (diabetes mellitus type 2; COPD; hypertensie; hart- en vaatlijden; jicht), zo veel aan conditie en spiermassa mist dat de patiënt niet zonder intensive care kan overleven. Anderen hebben zodanig ernstige stollingsproblemen of een enorm heftige ontstekingsrespons dat dit niet meer met het leven verenigbaar is. Jongere patiënten hebben meestal een genetische mutatie.

Hieronder schets ik het verloop van een ernstig zieke patiënt die begin van dit jaar voor COVID-19 op een intensive care is behandeld. Ik kan hierbij de namen van de betrokken ziekenhuizen noemen, omdat het uiteindelijk tot een rechtszaak is gekomen en het verslag van de rechtszitting openbaar is. 

Een mannelijke patiënt werd op 31 december 2020 op de intensive care van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) opgenomen vanwege zeer ernstige COVID-19. De man was zo ziek dat hij gesedeerd en mechanisch beademd moest worden. De echtgenote van de man en diens drie kinderen (8, 17 en 19 jaar oud) werden door de artsen met regelmaat over de toestand geïnformeerd. Het ‘zorg-en-hoop-gesprek’. Er werd al snel ingeschat dat 80% van het longweefsel ernstig was aangedaan door de hevige ontsteking die het virus had veroorzaakt. 

Drie weken later, op 19 januari 2021 werd de familieleden tijdens een ‘zorg-en-verlies-van-hoop-gesprek’ medegedeeld dat de longen onherstelbaar beschadigd waren, dat er longembolieën waren en dat er een hevige hyperontstekingsreactie in het lichaam woedde die niet op intensive care behandeling reageerde. De artsen gaven aan dat de mogelijkheden tot herstel uitgeput waren geraakt. 

Op 22 januari werd de ziektegeschiedenis besproken met een longarts van het LUMC en artsen van het Erasmus Medisch Centrum (EMC) waarbij de mogelijkheid tot longtransplantatie aan de orde is geweest. Alleen een longtransplantatie zou het leven van de man kunnen redden. De artsen van het EMC zagen, gezien de uitermate slechte conditie van de patiënt, geen indicatie tot longtransplantatie. 

Op 4 februari 2021 werd dit slechte nieuws aan de echtgenote en de kinderen van de man verteld. Uit zorgvuldigheid was ook de mening van het longtransplantatieteam van het Universitair Medisch Centrum Groningen gevraagd. Ook zij wezen de patiënt op dezelfde  gronden als de artsen van het EMC af als mogelijke kandidaat voor longtransplantatie. 

Op 8 februari 2021 werd opnieuw met de familieleden gesproken. De intensivisten deelden hen mede dat de ingestelde orgaanfunctie vervangende behandeling zou worden gestaakt waarna de patiënt zou komen te overlijden. Het werd technisch en medicamenteus ook steeds moeilijker om de patiënt nog te kunnen behandelen. De familieleden verzetten zich echter sterk tegen het voornemen om de ingestelde behandeling te staken. Wederom uit zorgvuldigheid werd hen door de artsen van het LUMC aangeboden om een second opinion te vragen aan intensivisten uit een ander ziekenhuis. 

Op 17 februari 2021 werd de patiënt in het LUMC gezien door twee intensivisten uit het Zwolse Isala ziekenhuis. Zij bestudeerden alle verslagen, de röntgenfoto’s, uitslagen van laboratoriumonderzoek en gedane behandeling en onderzochten de patiënt zelf op de intensive care. Ook zij gaven aan dat de mogelijkheden tot zinvolle behandeling waren uitgeput en bevestigden dat het staken van de orgaanfunctieondersteuning proportioneel en humaan was. De familieleden werd dit medegedeeld. 

Een dag later, op 18 februari 2021, deelden de familieleden mede dat zij het medisch dossier wilden voorleggen aan het longtransplantatiecentrum in Hôpital Foch in Parijs. Ook hier werkte het LUMC mee. Op 19 februari was het dossier in dit ziekenhuis ter beschikking. Een week later belde het hoofd van de intensive care van het Parijse ziekenhuis naar het LUMC met de mededeling dat gezien de ernstige toestand van de patiënt deze ook in Parijs niet in aanmerking kwam voor longtransplantatie. De arts in het LUMC heeft de arts in Parijs nog gevraagd of zij de patiënt zouden willen overnemen voor behandeling. De arts in Parijs weigerde dit. Hij vond dit niet zinvol. De familieleden gaven echter aan anders gehoord te hebben. Een andere arts in Parijs had immers aangegeven dat de patiënt welkom zou zijn en de familieleden vroegen om een verklaring waarin het gehele team in Parijs verklaarde dat overnemen niet zinvol zou zijn. 

Op 27 februari 2021 zijn de familieleden op de hoogte gebracht dat het gehele Parijse team tegen overname was. De familieleden gaven echter aan dat zij dit bericht van hun contact in het ziekenhuis nog niet ontvangen hadden. Dit was hen op 28 februari zijn toegezegd. Die dag kwamen zij met de mededeling dat er een broer van patiënt uit Parijs zou moeten overkomen voordat de ingestelde behandeling gestaakt zou mogen worden. Hij zou de volgende middag aankomen. De artsen van het LUMC hebben daarop aangegeven dat zodra de broer was gearriveerd de behandeling toch echt zou worden gestaakt. Er werd immers al meer dan een maand zonder vooruitzicht op herstel behandeld. Daarnaast was het razend druk op de intensive care. De man hield een kostbaar intensive care bed bezet terwijl al lang besloten was dat doorbehandelen geen genezing zou kunnen brengen. De familieleden hoopten echter op een wonder. 

De echtgenote van de patiënt heeft voorafgaande aan de komst van de broer uit Parijs een advocaat ingeschakeld. Deze heeft in een brief van 1 maart 2021 het LUMC gesommeerd de behandeling te continueren totdat er definitieve uitspraak van het ziekenhuis in Parijs zou zijn. In een reactie op 2 maart heeft het LUMC laten weten dat het doorbehandelen van de patiënt niet in diens voordeel was en dat zij voornemens waren dat op 4 maart 2021 om 16.00 uur de ingestelde behandeling zou worden gestaakt. Op 3 maart 2021 heeft de arts van het Parijse Hôpital Foch schriftelijk nogmaals laten weten dat zij de patiënt niet zouden willen overnemen voor longtransplantatie of verdere behandeling. Dezelfde dag hebben de artsen van het LUMC dit besproken met de familieleden. 

Op 4 maart 2021 heeft de advocaat van de familie middels een brief aan het LUMC laten weten dat een arts van het Cerrahi ziekenhuis in Denizli in Turkije de patiënt zou willen  overnemen voor verdere behandeling. In reactie heeft de advocaat van het LUMC laten weten dat vele onafhankelijke artsen inmiddels hadden vastgesteld dat er geen behandelopties meer waren en dat doorbehandelen onnodig lijden voor de patiënt veroorzaakte. Het LUMC stelt verder dat indien er uiterlijk 10 maart 2021 om 11.00 uur geen rechterlijke uitspraak was tot doorbehandeling en er een verklaring van het Turkse ziekenhuis waarin zij aangegeven was dat transport naar Turkije geregeld was, zij de behandeling zouden staken. Het LUMC heeft hierbij aangegeven dat zij begrip hadden voor de noodsituatie van de familieleden. 

Uiteindelijk, als triest sluitstuk van dit drama, diende op 16 maart 2021 voor de rechtbank te ’s-Gravenhage een door de familieleden aangespannen kort geding tegen het LUMC. De familieleden eisten dat het LUMC de behandeling zouden continueren tot 8 april 2021 opdat alle alternatieven voor overplaatsing naar Turkije afdoende zouden kunnen worden onderzocht. Volgens de familieleden was er géén sprake van zinloos medisch handelen. Zij accepteerden geen van de professionele meningen over de klinische toestand van de patiënt. De argumenten van eiser en gedaagde zijn hier na te lezen. De voorzieningenrechter heeft de vordering van de familieleden afgewezen. De ingestelde behandeling werd hierna gestaakt en de patiënt is op de intensive care overleden. 

Een uitermate trieste casus met alleen maar verliezers. Bijna drie maanden is het onvermijdelijke sterven ten onrechte uitgesteld. Uiteraard hebben familieleden het recht op second opinion en het zoeken van mogelijkheden voor behandeling elders. De artsen van het LUMC hebben volgens hun professionele standaard gehandeld en hen hierin alle mogelijke ruimte gegeven. 

Een belangrijk ethisch principe tijdens de coronacrisis is solidariteit. Boven de snelwegen staat op borden ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle‘ en de overheid benadrukt dit keer op keer.

Behandeling op een intensive care is duur, beschikbare bedden zijn schaars (de bezetting is na vermindering van het aantal IC-bedden tien jaar geleden bijna altijd hoog). In de media hoorde de Nederlandse samenleving het laatste jaar aanhoudend over ‘volle intensive-careafdelingen’, over de dreiging van ‘code zwart’, en over dat zij solidair moest zijn met de zieke medemensen. Het offer dat de samenleving brengt is groot en de nevenschade is enorm. De reguliere zorg werd een aantal malen afgeschaald, operaties en onderzoeken zijn uitgesteld met alle gevolgen van dien. Op het onderwijs van jonge mensen is enorm ingeleverd. Ondernemers zien hun opgebouwde bedrijven ten onder gaan. Dit alles uit solidariteit met de kwetsbaren in onze samenleving en met de medemensen met COVID-19.

Solidariteit werkt uiteraard naar twee kanten. Het gezonde deel van de samenleving ontzegt zich heel veel.  Van mensen die een groot risico lopen op ernstige COVID-19 (zij met overgewicht, onderliggende leefstijlziekten zoals diabetes type 2, hypertensie) mag daarom worden verwacht dat zij er alles aan doen om te voorkomen dat zij na besmetting ernstig ziek worden. Er mag verwacht worden dat zij gezonder gaan leven en overtollig lichaamsgewicht verliezen en gezonder eten hoort daarbij. Ook dat is solidartiteit. Ongezond blijven leven en verwachten dat anderen offers brengen is als egoïstisch te zien.

De samenleving mag ook van de familieleden van ernstig zieke COVID-19 patiënten op de intensive care verwachten dat ook zij solidair zijn met dit door de samenleving gebrachte offer. En met name hier kraakt de hierboven geschetste casus ethisch bezien wat mij betreft. De beddennood was ten tijde dat het drie maanden durende uitgestelde sterven van de patiënt hoog. Meerdere onafhankelijke artsen hadden vanuit hun expertise geoordeeld dat doorbehandeling van de patiënt disproportioneel was. Toch eisten de familieleden dat de behandeling werd verlengd en zetten alle middelen daarvoor in. Dit is ook slechts als egoïstisch te zien.

Ik vind dat de familieleden in deze casus in februari 2021 hadden moeten berusten in het onvermijdelijke lot. Nooit wordt lichtzinnig besloten tot staken van behandeling. Zij hadden moeten vertrouwen op de expertise van meerdere artsen. Zij hadden moeten berusten in het feit dat hun dierbare niet te redden was, maar ook vanuit de nood die er in de samenleving is. Juist dat is solidariteit die wij geacht worden ‘samen’ te dragen. 

15 gedachtes over “Solidariteit in tijden van corona

  1. Ik ben groot fan van uw heldere uiteenzettingen en ik begrijp van uw kant het solidariteitsbeginsel dat u hier aangeeft.

    Echter als moeder van drie dochters in dezelfde leeftijd als die van deze vrouw kan ik mij ook haar gevecht zo goed voorstellen. Voor je gevoel ‘gaat’ iemand hier niet op natuurlijke wijze dood. Hij is er nog en de mogelijkheden tot het tij keren lijken niet uitgeput in de ogen van deze moeder/echtgenote. Zij krijgt ook de ruimte, en daarmee de verantwoordelijkheid alles te proberen wat er mogelijk is om haar man en vooral ook de vader van haar 3 best wel jonge kinderen te proberen te redden. Solidair ja, naar haar man en haar kinderen om zeker te zijn dat je alles in het werk hebt gesteld om die te redden zodat je jezelf niets kunt/hoeft te verwijten. Dat je voor hem en je kinderen hebt gevochten, om allemaal rust te kunnen vinden na het onvermijdelijke. Niet een leven lang gekweld te worden door, als ik toch, of had ik maar… De vraag is of het geen vertrouwen in de artsen betreft, of dat je zelf de verantwoordelijkheid voelt en neemt. Dat dat wellicht ten koste gaat van een ander die een bed nodig heeft is ook waar. Maar er is een enorme discrepantie tussen medisch klaar en emotioneel en dat ook kunnen behappen. Je gaat akkoord met de beslissing alles stop te zetten en daarmee ben je dan gevoelsmatig degene die verantwoordelijk is voor de dood. Zij was tegelijk ook verantwoordelijk voor 4 levens, die van haar man en haar 3 kinderen. Ik heb met mijn premature tweeling 100 dagen op de Neonatologie IC doorgebracht en deze gevechten meermaals van heel dichtbij meegemaakt. Als je hele leven op het spel staat, is een verstandelijke, pragmatische focus, waarbij het belang van andere patiënten ook nog meegenomen moet worden door hen wiens leven aan dat zijde draadje hangt te veel gevraagd. Ik kijk met mijn inmiddels 13 jarige tweeling een te geromantiseerde, moralistische ziekenhuisserie. Er is echter een motto wat steeds daarin naar voren komt en dat ‘medisch’ gezien heel waardevol is. Er wordt steeds de vraag gesteld onderling door de collega’s aan elkaar en aan de patiënten ‘How can I help?’ Misschien had die vraag haar veel beter geholpen dan de technische verklaringen dat er medisch geen mogelijkheden meer waren. Er van uit gaande dat die vraag niet gesteld is, lijkt de conclusie dat haar handelen egoïsme was, mij erg kort door de bocht. Schrijnend inderdaad zoals bovenstaande reactie. Ik hoop dat deze moeder met haar kinderen rust vindt, zij heeft alles gedaan wat zij kon, net als de betrokken artsen.

    Geliked door 2 people

  2. Een schrijnende casus. Ook schrijnend vanwege het vergaande egoïsme van familie, tegen de achtergrond van de pandemie. Zeer zorgvuldig van behandelaren.

    Like

  3. Schrijnende casus. Ter vergelijk ‘U bent uitbehandeld’ wordt ook – evt na second opinion en met pijnbestrijding- bij kanker geaccepteerd door patiënten & familie. De optie doorgaan als het zinloos is, is er niet. De menselijke maat en genezen staat voorop. Maar als genezen of leven niet kan is er ook een economisch perspectief. Die is er met alle zorg. Zo ook met dure ic bedden. We kunnen met zulke schaarste aan ic capaciteit waardoor ook de hele samenleving lijdt, niet zo coulant zijn op zinloze wensen van individuen. Waarom niet een deadline. Met evt ruimte voor de zus uit California. Daarna moet de patiënt van de ic af. Ja overlijden. Of privé zorg. En bij rechtszaak kosten voor ic bed vergoeden. Ca 2500 per dag begrijp ik.

    Ook solidariteit goed punt. Boris Johnson noemt obesitas de echte pandemie. En is zelf op dieet gegaan. Een onderbelicht punt in de aanpak in NL. Naast handen wassen, afstand houden en mondkapje dragen had ook ‘zorg voor een gezonde bmi’ in het rijtje kunnen staan. Dan was de ic niet overbevolkt met Corona ‘ slachtoffers’. Het zijn obesitas slachtoffers. Lifestyle slachtoffers.

    Geliked door 1 persoon

    • Mss ook op medicatie inzetten zoals Ivermectine of HCQ maar sowieso de vitamine D3 verhogen.Dit kan allemaal nog voor de patient moet worden opgenomen. Het zou veel bedden schelen maar nee we moeten kost wat het kost aan de prik.

      Geliked door 1 persoon

  4. Prof. Dr. Hanno Pijl is Hoogleraar Diabetologie in Leiden, in het bijzonder de neuro-endocriene regulatie van diabetes en overgewicht. Niet gehoord of gezien in de media. Heb ik iets gemist? zoja, dan nauwelijks gezien of gehoord in de media.
    Wordt er zo intens verdrietig van dat wij in ons gezin al 35 jaar strijden voor een gezonde leefstijl en onze kinderen en kleinkinderen nu zo zwaar moeten afzien in deze, inmiddels onder medische dictatuur te noemen, samenleving.

    Like

  5. Ach. Het bekende kip of het ei verhaal

    Zoals u ook weet, kan te snel iemand aan mechanische beademing leggen , meer longschade veroorzaken
    Dit werd met name in het begin van covid 19 veel gedaan , alsmede een zeer hoge dosis van plaquenil geven, wat zogenoemd zou helpen, maar desastreuze gevolgen had voor het hart.
    Dit zal nog uitgezocht worden
    Zeer treurig verhaal in deze , door andere belangen dan menselijke, road to endless suffering and lockdowns

    Like

  6. Eigenlijk is dit verhaal tekenend voor de hele Corona crisis: het kent alleen maar verliezers. Als wij überhaupt wat meer de dood zouden accepteren als onderdeel van het leven dan was deze crisis, volgens mij, helemaal geen crisis geweest.

    Dan hadden we een jaar (of misschien 2) gehad met een mate van oversterfte, veroorzaakt door een virus. Zoals dat al honderdduizenden jaren gebeurt met mens en dier. Nu is er sprake van tweedeling, isolatie en grote emotionele en sociale schade (om het over de economische maar niet te hebben). Allemaal door de maatregelen en de houding van overheid, media en medemens. En uiteraard door de halvering van het aantal IC en ziekenhuis bedden. Waar overigens nog geen enkele sprake van opschaling is, het mocht eens geld kosten… Diep triest.

    We zijn allemaal mens, ik kan me het van de kant van deze familie dan ook wel voorstellen. En om dat dan egoïstisch te noemen? Er alles aan doen om de vader van je kinderen te redden is misschien soms wel nodig om jezelf en je kinderen daarna nog in de ogen te kunnen kijken? Is dat niet voldoende reden om dat bed nog even bezet te houden in sommige gevallen? Het is niet alsof de IC’s op 100% zitten en er gekozen moest worden, het kost simpelweg moeite.

    Tja, ik vind het egoïstisch als mensen alleen maar denken aan een stukje (tijdelijke) gezondheid en niet aan het leven. De maatregelen zijn wat mij betreft volledig disproportioneel en brengen vooral mijn kinderen ernstige langdurige schade toe. Is het dan egoïstisch als ik ze leer dat een mondkapje dragen niet normaal is? Dat ziek worden bij het leven hoort, net als sterven, net als knuffelen? Volgens sommige mensen vast wel.

    Beetje empathie van alle kanten is denk ik wel goed. Al zal ik eerlijk zijn dat empathie voor de mensen die wel getroffen worden door de maatregelen maar niet door de ziekte wel erg ver lijkt soms. En als ze dan vragen om een beetje medeleven worden ze vaak uitgemaakt voor asociaal. Schrijnend.

    Geliked door 2 people

  7. Zoals raaij747 ook al opmerkt zit de crux in dit verhaal, denk ik, in een echtgenote die de verantwoordelijkheid over de beslissing om haar man te laten sterven niet kan accepteren. Ik vraag me af of het ziekenhuis hier in de toekomst ook een rol in kan spelen door met patiënten die naar de IC gaan vooraf een gesprek aan te gaan over wat zij willen in een situatie zoals in de case beschreven. Of ze die keuze aan hun echtgenote willen overlaten of zelf aan willen geven wat ze willen dat gebeurt als die situatie komt. Ik vermoed dat een meerderheid die keuze niet bij hun echtgenote zouden willen leggen, waarmee je deze situaties voorkomt.

    Geliked door 2 people

  8. Goedenavond meneer Kompanje,

    Beste Erwin,

    Wat leuk dat je tijd hebt gemaakt voor Demi.

    Ik hoor van Demi dat jullie een erg goed, zeer interessant en leuk gesprek hebben gehad.

    Ik hoop dat jij het ook zo hebt ervaren.

    Ik ben erg benieuwd naar het podcast resultaat!

    Met vriendelijke groeten,

    en nog een fijne avond,

    Hubèr Jongejan

    Like

  9. Zeer droevig word ik van enkele reacties, alsmede van uw verhaal; u weet waar de bal werkelijk ligt.
    Niet bij de mensen , die dit overkomt, maar bij de mensen die dit in stand willen houden om redenen , die later in de tijd duidelijk zullen worden

    Ik had u meevoelender ingeschat, maar ik snap u ook ; het is een kruispunt waar we op zitten , en we moeten kiezen.

    Het hart is dan een goede raadgever, en laten we de harten.van mensen die een vreselijk verlies meemaken, niet als doelwit maken inzake solidariteit

    Yvon

    Geliked door 1 persoon

  10. Ik ben blij dat er meer reacties zijn die vragen om wat meer empathie. Noem het solidariteit, met mensen die onverwacht een groot verlies moeten lijden. Ik heb u als medisch ethicus hoog zitten, maar deze post doet me toch een beetje het gevoel geven alsof u wordt meegezogen in de draaikolk naar beneden om het zo maar even te zeggen.

    Ik bedenk mij ook dat mensen niet gemaakt zijn om solidair te zijn op een schaal als deze. Het is tegennatuurlijk. Solidariteit heb je in cirkels, dat begint met het gezin, daarna familie/vrienden, dan collega’s/kennissen/gelijkgestemden en daarna word het al heel snel de rest. Hoe verder weg in de cirkel hoe minder empathie/solidariteit volgens mij. Op het niveau van een land of globaal is “empathie” ook eigenlijk geen empathie (meeleven) meer maar afwegen: het logica centrum maakt daar een afweging dat het in het algemeen belang is. Daar komt geen emotie meer bij kijken.

    Kijk ik nu echter wat er wereldwijd gebeurd dan lijkt het mij dat dat gevoel van empathie welke je normaal hebt binnen bepaalde cirkels overstemt moet worden door de versie die gebruik maakt van de ratio. En daar zit hem de crux: die ratio is er namelijk helemaal niet. Die ratio wordt ingegeven door de gigantische angst campagne die er is. Ofwel: we moeten solidair zijn op basis van een angst die ons is opgelegd op basis van zogenaamde ratio (de motivatie er achter laat ik maar achterwege). Dat is natuurlijk geen solidariteit, maar simpelweg angst: wel weer een emotie. En angst is een hele sterke emotie.

    Als ik kijk hoe ik mijn kinderen wil beschermen tegen de angst en de impact die dit heeft op hun leven dan merk ik dat er vaak weinig empathie is voor mijn standpunten. Ook merk ik dat gemiddeld genomen de mensen die zich niet kunnen vinden in mijn visie zich ook niet hebben verdiept in de materie. Dit zijn de mensen die op basis van angst simpelweg alles zullen doen wat de overheid hen opdraagt om vooral maar niet ten prooi te vallen aan het almachtige corona. Daarbij is eigenlijk alles geoorloofd en doet eigenlijk niets anders er toe: tunnelvisie. Het is simpelweg een geloof, het heeft dus ook geen nut om daar over te discussiëren.

    De verdeeldheid is daarmee bijna compleet en dit speelt de overheid flink in de hand. En degene die daar weer garen bij spint is toch echt de farmaceutische industrie. Die klotst het geld tegen de oksels met de straks jaarlijkse, of zelfs half jaarlijkse, corona prik. En als die weg goed wordt volgehouden is het menselijk immuun systeem straks in handen van de farmaceuten. De WHO heeft de definitie van groepsimmuniteit al aangepast naar iets dat je kunt bewerkstelligen door een vaccin. Vicieuze cirkel.

    Beetje wollig verhaal, maar wat ik eigenlijk probeer te zeggen:

    Er kan geen sprake zijn van enige solidariteit zo lang mensen in angst verkeren. Angst zal bijna elke vorm van solidariteit overnemen, op misschien die van uw gezin na. Bent u bereid uw leven te geven voor uw kind? Uw oom? …

    Ik merk dan ook dat er bar weinig medeleven is met de 98% van de mensen die niet getroffen wordt door corona zelf. Of met de 100% van de kinderen onder de 14 die hier simpelweg worden mishandeld onder het mom “je doet het voor een ander”. Er is, sinds het begin van de uitbraak, welgeteld één kind overleden aan corona op het moment van schrijven. Hoeveel emotionele schade is één mensenleven waard? En wie beslist dat?

    Ik denk dat empathie van alle kanten moet komen. En zo lang we het een beetje klein houden werkt dat ook wel. Zodra we het breder gaan trekken dan onze directe omgeving komen er problemen. Helemaal als daar belangen spelen die botsen met het gezond verstand én met het hart.

    Hopelijk komen we snel uit de angst en kunnen we weer van alle kanten met elkaar meevoelen. Met de mensen die moeite hebben met afscheid nemen van iemand die normaal nog maar halverwege was. Met de mensen die een paar leuke laatste jaren willen en liever hun kleinkinderen knuffelen dan een jaartje langer leven en eenzaam doodgaan. Etc…

    Geliked door 1 persoon

  11. Ach meneer kompanje

    Na het zuur komt het zoet, wordt vaak gezegd, om ons een hart onder de riem te steken.

    Ik denk dan:na het zoet( houden) , komt het zuur; en dat is niet altijd negatief, sommige mieren gebruiken het als desinfektie middel, na het doorstaan van het een of ander

    Maar daarom is nog niet elke honing negatief , hoewel zoet, we moeten de zuivere honingpot zien te vinden, en dat is er

    Groet Yvon

    Like

Laat een reactie achter op Lucienne de Gier Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s