De angst voor SARS-CoV-2 en het effect op acute medische zorg voor een hartinfarct of beroerte

Er heerst veel angst in de samenleving, angst voor besmetting met het SARS-CoV-2.  De eindeloze stroom aan angst generende berichtgevingen door de media, de dagelijkse melding van, tijdens de eerste golf, het aantal doden en IC-opnames en, tijdens de tweede golf, het aantal positieve PCR-testen (‘besmettingen’) en de vergaande beperkende maatregelen om het virus te beteugelen hebben bijgedragen aan deze generale angst.  Algemeen wordt aangenomen dat veel mensen met acute lichamelijke klachten uit angst voor besmetting met SARS-CoV-2 hier geen, of vertraagd, medische hulp voor zoeken. Daarnaast is de reguliere patiëntenzorg afgeschaald en COVID-19 zorg opgeschaald. Corona dixit! Het coronavirus bepaald. Het is zeer aannemelijk dat dit een negatief effect heeft gehad, en nog steeds heeft, op het diagnosticeren en behandelen van niet-COVID-19 gerelateerde ziekten zoals allerlei soorten kanker, hart- en vaatziekten en beroertes.

Jianhua Wu en collegae van de Universiteit van Leeds in Engeland publiceerden in september 2020 in het tijdschrift “Heart’ het artikel ‘Place and causes of acute cardiovascular mortality during the COVID-19 pandemic’. Zij wilden nagaan wat het effect van de eerste lockdown voor de beteugeling van COVID-19 is geweest op sterfte aan hart- en vaatziekten in Engeland. Zij onderzochten de sterfte tijdens de eerste lockdown tussen maart en juni 2020 (29.000 overledenen aan hart- en vaatziekten) en vergeleken deze met de gemiddelde sterfte in dezelfde periode tijdens de voorgaande zes jaren. In totaal ruim 580.000 patiënten.

Er was een 8% toename in sterfte aan hart- en vaatziekten, een daling van 63% naar 53% sterfte aan hart-en vaatziekten in het ziekenhuis en een toename van 37% naar 47% sterfte aan hart-en vaatziekten buiten het ziekenhuis.  De auteurs vermoeden dat deze respectievelijke toename, daling en stijging te maken heeft met de angst voor het besmet raken met SARS-CoV-2 waardoor mensen niet of veel later hulp hebben gezocht voor hun klachten. Veel patiënten die in het ziekenhuis overleden hadden een fatale hartkamer ritmestoornis of cardiogene shock. Deze gevreesde en dodelijke complicaties van een hartinfarct worden vooral gezien bij patiënten die laat onder behandeling komen.

Giovanni Frisullo en collegae uit Rome onderzochten in een Italiaans ziekenhuis wat de impact van de lockdown is geweest op de zorg voor patiënten met een beroerte. Zij publiceerden hun bevindingen in het tijdschrift ‘Neurological Sciences’. Zij vergeleken de zorg voor 52 patiënten met een beroerte tijdens de lockdown met de zorg voor 41 vergelijkbare patiënten uit 2019.

Voor een zogenoemde ischemische beroerte (een beroerte door afsluiting door trombose van een slagader in de hersenen) geldt ‘Time is brain’, hoe sneller er gehandeld wordt, hoe beter de uitkomst. Elke minuut telt! De behandeling bestaat uit het medicamenteus oplossen van de trombus (trombolyse). Cruciaal is dat de patiënt binnen 4,5 uur na het ontstaan van de klachten de trombus oplossende medicatie via een katheter in de lies wordt gegeven. Een vertraging in tijd resulteert doorgaans in een slechtere uitkomst (blijvende hersenfunctie uitval). De onderzoekers vonden een significante toename in de ‘beroerte-tot-ziekenhuis-duur’ van gemiddeld 387 minuten (in 2020) versus 161 minuten (in 2019), waardoor ongeveer de helft van de patiënten niet meer in aanmerking kwam voor trombolyse. Daarnaast was er een toename in de zogenaamde ‘ziekenhuisdeur-tot-inbrengen van de katheter in de lies-duur’ van gemiddeld 120 (in 2020) versus 93 minuten (in 2019). De onderzoekers concludeerden dat door de lockdown maatregelen en de angst voor besmetting met SARS-CoV-2 de behandeling voor een ischemische beroerte verslechterd was. 

Deze twee studies bevestigen wat velen, waaronder ik, al lang vermoeden: dat de zorg voor non-COVID-19 patiënten zowel in de periode voor opname in het ziekenhuis als in het ziekenhuis verslechterd is. En dat terwijl Ischemische hartziekte en een beroerte tot het top-5 doodsoorzaken in de wereld behoren. Een niet te verwaarlozen deel van de vaak genoemde ‘oversterfte’ zou wel eens in deze patiënten categorieën kunnen zitten.

Nu veel Europese landen deze dagen opnieuw in een of andere vorm van lockdown gaan omdat het aantal ‘besmettingen‘ zoals gevonden bij het massale PCR-testen toeneemt, zal dit hoogst waarschijnlijk weer een negatief effect hebben op de zorg voor patiënten met levensbedreigende ziekten zoals een hartinfarct of beroerte. Al jaren weten we dat er tijdens de kerstdagen en jaarwisseling een toename is in het aantal acute hart- en vaatziekten en beroertes.

Ik moet er niet aan denken dat het negatieve effect dat Jianhua Wu en collegae in Engeland en Giovanni Frisulla in Rome vonden tijdens de eerdere lockdown zich nu ook doorzet tijdens de huidige lockdown. De zeer effectieve ketenzorg voor patiënten met een beroerte of hartinfarct, waar wij in Nederland trots op kunnen/konden zijn, kan mogelijk wel eens minder effectief blijken te zijn door de generale angst voor besmetting met SARS-CoV-2, de lockdowns en de daardoor ontstane vertraagde acute hulpverlening.

4 gedachtes over “De angst voor SARS-CoV-2 en het effect op acute medische zorg voor een hartinfarct of beroerte

  1. Dank je Erwin voor wederom een mooie analyse. Het lijkt aan dovemansoren. Maar wanneer bij elk artikel wat je plaatst slecht 1 persoon wakker zou worden voor de realiteit / waarheid zou het al meer dan de moeite waard zijn.
    En het geeft mij vertrouwen in het niet alleen staan. Dus nogmaals dank.

    Like

  2. Beste Erwin,

    Dank u wel weer voor uw blog. Het is erg prettig te ervaren dat ook een arts en ethicus vraagtekens zet bij de gevolgen van de aanpak van de coronacrisis en bij de terechte of onterechte angst onder de bevolking.
    In uw blog geeft u aan: ‘Een niet te verwaarlozen deel van de vaak genoemde ‘oversterfte’ zou wel eens in deze patiënten categorieën kunnen zitten.’. Zolang hier in Nederland geen helderheid over is, zal alle oversterfte aan corona worden toegeschreven. Daarmee lijkt de coronacrisis een self-fulfilling prophecy te worden. Hoe meer oversterfte, hoe strenger de maatregelen en hoe meer mensen zullen overlijden vanwege een te late behandeling. Die natuurlijk weer zullen worden toegeschreven aan corona, waardoor de maatregelen…..
    Ik ben erg benieuwd hoe hier binnen uw beroepsgroep tegen aan wordt gekeken en hoe artsen omgaan met dit morele dilemma?

    Geliked door 1 persoon

  3. “Een niet te verwaarlozen deel van de vaak genoemde ‘oversterfte’ zou wel eens in deze [non-COVID-19] patiënten categorieën kunnen zitten.”

    Dit akelige inzicht kwam bij mij hard aan.Is er onderzoek dat dit inzicht, laat ik voorzichtig zijn, probeert te onderbouwen?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s