Allerzielen

Het is vandaag Allerzielen, de nagedachtenis aan hen die ons voorgingen in de dood. Het Dagblad Trouw publiceerde vandaag, ter nagedachtenis van mensen die aan COVID-19 zijn overleden het artikel ‘Zij overleden allen aan de gevolgen van het coronavirus’

In dezelfde periode overleden er op de intensive care afdelingen in Nederland ook non-covid patiënten, patiënten met andere aandoeningen dan COVID-19. We zouden dat in een tijd waarin alle aandacht alleen maar uit lijkt te gaan naar het SARS-CoV-2 en COVID-19 bijna vergeten. 

In de veertig jaar dat ik verbonden ben aan de intensive care van het Dijkzigt ziekenhuis/ Erasmus MC in Rotterdam heb ik honderden patiënten zien overlijden, ik heb daarbij het verscheurende verdriet van hun geliefden gezien, hun ontreddering en wanhoop meegemaakt. Patiënten zoals Jasper, Annemarie, Kacper en Irma. Onverwachte overlijdens vanuit een onbeschaduwd bestaan. 

Ik wil in deze blog niet stilstaan bij patiënten die de laatste maanden zijn overleden aan COVID-19 en dat is nadrukkelijk niet omdat zij er niet toe doen en hun lijden en sterven minderwaardig is. Maar omdat anderen dat vandaag in allerlei media al doen. Ik sta vandaag stil bij het overlijden van Jasper, Annemarie, Kacper en Irma. Een willekeurige keuze uit mijn gevulde herinnering. In tegenstelling tot de het overgrote deel van de overleden COVID-19 patiënten waren zij jong en volkomen gezond voorafgaande aan de fatale dag. Hun overlijden was onvoorzien, het leed van de naasten was godverlaten intens en hun overlijden maakte een grote indruk op mij en andere hulpverleners.

Jasper

Jasper was een 20-jarige vrolijke jongen. Student communicatiewetenschappen met een hechte vriendenkring. Hij woonde thuis bij zijn ouders en jongere zus. Een vaste vriendin zag hij niet zitten. Hij wilde van zijn vrijheid en vriendschappen genieten. Zo vertelde een goede vriend van hem mij later.

Op een namiddag midden juli zag Jasper een bericht in zijn vriendengroepsapp. Er was een voornemen om langs de Maas in Rotterdam bij elkaar te komen en bij te praten. Iedereen zou zijn eigen biertje meenemen. Een vooruitzicht waar hij veel zin in had. 

Hij ging die dag op de fiets vanaf zijn ouderlijk huis in Rotterdam Blijdorp naar het centrum. Bij het oversteken van het kruispunt Henegouwerlaan en Kruiskade in Rotterdam werd hij door een automobilist die op hoge snelheid door het rode stoplicht reed geschept. Het Medisch Mobiel Team (MMT) was snel ter plaatste. Gezien zeer ernstig schedelhersenletsel werd Jasper op straat door de arts van het MMT geïntubeerd en aangesloten op een beademingsapparaat. Buiten het ernstige schedelhersenletsel bleek Jasper zijn bovenbeen verbrijzeld. In het ziekenhuis werd een CT-scan van zijn hoofd gemaakt waarop een zogenoemd acuut subduraal haematoom te zien was. De neurochirurg besloot hem direct te opereren. Na de operatie werd hij op de intensive care opgenomen. Hij was diep comateus. De vooruitzichten werden somber ingeschat. De neurochirurg, intensivist en intensivecareverpleegkundige vertelden aan de ouders en zus van Jasper dat er voor zijn leven gevreesd moest worden.

In de volgende uren bleek er geen verbetering op te treden. Zijn ouders waakten naast zijn bed. Zijn twee beste vrienden kwamen in de nacht naar het ziekenhuis. Zwijgende jongens die met bleke gezichten wezenloos naar hun vriend keken die comateus, mechanische beademd met een wit verband om zijn hoofd bewegingloos in het bed lag.

De volgende dag werd opnieuw een CT-scan gemaakt waarop een catastrofale en onherstelbare beschadiging van de hersenen zichtbaar was. Het onderzoek van functies van de hersenen viel negatief uit. De intensivist raadpleegde het orgaandonorregister. Hierin stond dat Jasper geen orgaandonor wilde zijn na zijn dood. De intensivist en intensivecareverpleegkundige brachten de uitslag van CT-scan en onderzoek aan de ouders en zus van Jasper. Zij waren de aanzeggers van de komende dood. Hen werd gezegd dat de ingestelde beademing zou worden gestaakt en dat Jasper zou komen te overlijden. De ouders keken wezenloos en vol ongeloof naar de hulpverleners. De zus van Jasper huilde onophoudelijk. ’s-Avonds werd in het bijzijn van zijn ouders, zijn zus en zijn beste vriend Tim de beademing gestaakt. Binnen tien minuten stopte het hart van Jasper met kloppen. Tim zei alleen nog: “En we wilden zo graag in de zon een biertje gaan drinken. Alleen maar dat‘.

Annemarie

De 24-jarige Annemarie werd met spoed op de intensive care opgenomen. De dag voor de opname was zij bevallen van een gezonde acht pond zware zoon Bram.  ’s-Avonds was zij, moe van de bevalling en het eerste kraambezoek, snel in slaap gevallen. Theo, haar echtgenoot, probeerde haar in de ochtend wakker te maken. Tevergeefs. Zij reageerde niet. Hij sloeg het dekbed terug en zag dat Annemarie in een enorme plas bloed lag. De matras was doorweekt. In paniek belde hij 112. Het MMT was snel ter plaatse. De bloeddruk was niet meer te meten en Annemarie was comateus. Er werden infusen ingebracht. Door een dramatische Fluxus postpartum (overmatig bloedverlies na de bevalling) was Annemarie door verbloeding in diepe shock geraakt. De arts probeerde de bloedende baarmoeder te tamponneren teneinde de bloeding te kunnen stoppen. In de ambulance stopte het hart van Annemarie. Er werd direct gestart met reanimatie. Eenmaal op de spoedeisende hulp was er weer spontane hartactie. Na het toedienen van vele zakken bloed werd Annemarie met spoed naar de operatiekamer gebracht waar de gynaecoloog haar gescheurde baarmoeder verwijderde. Op de intensive care was de situatie inmiddels gestabiliseerd maar was zij nog steeds diep comateus. Later onderzoek wees uit dat haar hersenen grote schade hadden opgelopen. Er werd, tegen beter weten in, afgewacht. Drie dagen na opname bleek dat er geen hersenactiviteit meer was te meten. Theo werd medegedeeld dat verder doorbehandelen geen doel meer had. In de avond legde Theo hun nieuwgeboren zoon Bram op de borst van zijn comateuze lief en legde hij de slappe arm van Annemarie over Bram heen. Zelf legde hij zijn hoofd op de schouder van Annemarie. De intensivist staakte zwijgend de beademingsmachine en zette de alarmen stil. Na ongeveer een kwartier stopte het hart van Annemarie. Bram sliep rustig door. Er heerste een serene rust in de kamer. De verpleegkundige liep van de patientenbox af, een arts-assistent vloekte buiten de box hartgronding terwijl hij zijn tranen wegveegde. 

Kacper

De 34-jarige Kacper was uit Polen naar Nederland gekomen om als bouwvakker geld te verdienen voor zijn gezin in Polen. Hij woonde met zes andere Poolse mannen in een huis. Het warme weer in augustus lokte hen naar buiten en zij reden naar de Kralingse plas in Rotterdam om verkoeling in het water te zoeken. Op een gegeven moment waren de huisgenoten van Kacper hem kwijt. Zij tuurden over het water. Een van hen zag hem met zijn gezicht naar beneden in het water drijven. Hij zwom er naar toe en wist Kacper snel op de kant te krijgen. Hij leek verdronken. Hij ademde niet meer. Twee omstanders begonnen met reanimatie. Anderen belden 112. De hulpdiensten waren er snel. De reanimatie lukte, maar de hersenen van Kacper bleken later door zuurstoftekort te beschadigd geraakt. Vier dagen na de bijna-verdrinking werd de beademing gestaakt en overleed Kacper. Zijn echtgenote, Wiktoria, keek verscheurd van verdriet via een Skype-verbinding vanuit Polen mee hoe haar geliefde Kacper in Nederland stierf. Twee van zijn huisgenoten waren bij Kacper en hielden beiden een hand van hem vast tijdens zijn overlijden. Tranen liepen gestaag over de wangen van de Poolse bouwvakkers met hun ruwe handen.

Per jaar worden ongeveer 3000 patiënten op de intensive care volwassenen van het Erasmus MC opgenomen en behandeld. Het grootste percentage van hen wordt mechanisch beademd. Elk jaar overlijdt ongeveer 20% van de op de intensive care opgenomen patiënten op de intensive care. Meer dan 85% overlijdt nadat de ingestelde levensverlengende behandeling wordt gestaakt. Op de intensive care kan het overlijden worden gedirigeerd in bijzijn van de naasten van de patiënt. De meeste patiënten overlijden binnen een half uur nadat de beademing is gestopt. 

Irma

Tenslotte herdenk ik vandaag ook de toen 30-jarige Irma, wiens overlijden op de intensive care, 25 jaar geleden, een grote invloed heeft gehad op mijn leven en denken. In deze video vertel ik over haar dood.

Laten we in een tijd waarin alle aandacht uitgaat naar COVID-19 patiënten niet vergeten dat alle andere patiënten er ook toe doen. Vandaag is het voor mij de dag om vooral en juist dat te doen.

Vanwege de privacy zijn de namen en omstandigheden, met uitzondering van Irma en Kacper, aangepast.

9 gedachtes over “Allerzielen

  1. Zo ontroerend geschreven Erwin. Dankjewel hiervoor!
    Ook ons gezin heeft de afgelopen maanden afscheid moeten nemen van twee hele jonge mensen in de vriendenkring van onze dochters. Kaj van 20 werd niet meer wakker na een hartstilstand en Daniel van 17 werd niet meer wakker na een hersenbloeding. Zij worden erg gemist en wij denken vandaag extra aan hen.

    Like

  2. Indrukwekkend zoals jij dit schrijft. Ik heb jou als mens hoog staan. Ik ben nu gezond kom er ooit als ik in het ziekenhuis kom, dan wil ik geholpen worden door een mens zoals jij. Keer op keer ben ik onder de indruk van jou blogs.

    Like

  3. Grote dank voor je schrijven. Zoals een half jaar geleden in een eerdere blog geschreven is mijn moeder overleden op zeer hoge leeftijd van 94 jaar, niet aan corona maar door de absurde maatregelen. En nog steeds gaan de absurde maatregelen door. Wetende dat de dood bij het leven hoort, wil ik ook mijn medeleven betuigen aan allen die hun dierbaren hebben verloren. Laten we ook stilstaan bij de mensheid die nog midden in dit leven staan, en die hun leven afgebroken zien worden door de waanzin die regeert nu in deze wereld.

    Like

  4. Hallo Erwin,

    Je hebt het mooi verwoord. Mijn dank.
    Het lijkt inderdaad dat we alle andere oorzaken van overlijden vergeten. Ouderdom en onderliggend lijden.
    Dat is een kwalijke zaak.
    Ik werk inmiddels ook al meer dan 40 jaar op Hartbewaking en IC afdelingen. Dus ik vind dat ik wel enige ervaring heb met acute zorg en daar mijn mening over mag hebben.
    Alle aandacht gaat naar Corona. De reguliere zorg wordt inmiddels weer afgeschaald.
    Onderzoeken worden vertraagd.Operaties uitgesteld. Mensen gaan niet naar de huisarts……uit angst voor Corona. Ik zie het als een “angst”virus. We worden allemaal gedreven in een angst modus. Wat ernstig negatief inspeelt op je immuunsysteem.
    Het ministerie van VOLKSGEZONDHEID zou meer moeten berichten over het versterken van
    gezondheid /immuunsysteem en het onderhoud hiervan. Een campagne hierover zou op z’n plaats zijn.
    Ik zie daar nauwelijks over vanuit het ministerie van GEZONDHEID. Hugo de Jonge blijft maar toeteren: “vaccin….vaccin…vaccin….”

    Daarnaast is alle nieuws in de wereld minimaal.
    Er sterven tienduizenden mensen over de wereld aan honger.
    Kun je je dat voorstellen?
    Sterven aan honger?
    Nee, jij en ik kunnen ons dat niet voorstellen omdat wij geen honger kennen.
    De meerderheid van Nederland kent dat niet.
    Ik begrijp niet dat de maatregelen van deze regering de economie kapot maakt, dat jongeren niet bij elkaar mogen komen en hun sociale ontwikkeling mogen ondergaan. We zijn sociale dieren en moeten elkaar zien, voelen en ruiken….Gaan we een hele generatie opzadelen met smetvrees, elkaar niet mogen aanraken en in face to face contact elkaar beperken door die niet werkende mondmaskers?
    Ik ben inmiddels de weg kwijt.
    Maar de weg die deze regering in is geslagen is in mijn ogen: een weg naar de afgrond in alle opzichten…financieel…psychisch..emotioneel….fysiek….cultureel…
    Ik hoop dat er mensen zoals jij meer stem krijgen in dit hele(onzinnige) beleid.

    Groet
    Magda

    Geliked door 1 persoon

  5. Tot tranen toe geroerd…wat mooi beschreven en zo waardevol dat u deze mensen een ‘gezicht’ geeft. Er is totaal geen aandacht vanuit de overheid voor ander leed dan Covidleed de afgelopen maanden.. We worden ermee overspoeld terwijl zoveel mensen worstelen met ziekte van naasten, angst, depressie, faillissementen, geldzorgen etc. Onze maatschappij wordt alleen maar geïndoctrineerd met één verhaal…angst! Blij dat er mensen zoals u zijn die de ethische kant belichten en die een ruimere blik hebben. Aandacht voor menselijkheid lijkt totaal afwezig te zijn bij onze regering en media.

    Geliked door 1 persoon

  6. Heel mooi geschreven, dank.
    En hoe belangrijk is het om je te realiseren dat er méér bestaat dan alleen ‘corona’?
    Volgens de media is immers alleen doodgaan aan corona erg, alle andere doodsoorzaken doen er ineens kennelijk niet toe.

    Een verontrustende ontwikkeling.

    Like

  7. Hallo alle mensen die een dierbare hebben verloren zonder het stempel: Corona.
    Ik heb het afgelopen week meegemaakt.
    Mijn oudste broer is plotseling overleden. Nee….niet aan Corona.
    Een hartstilstand en is gevonden door mijn schoonzusje.
    Dood op de bank.
    Iemand die vol in het leven stond en elke gelegenheid aangreep om het leven te vieren.
    Het stoorde mij dat mensen aan mij vroegen: “had hij Corona?”
    Nee ….was mijn geïrriteerde antwoord…..Er zijn meer oorzaken waar je aan kunt doodgaan….
    Alles is nu Corona….Corona….Corona….
    het echoot op alle fronten….Corona..
    Lieve mensen , Ik had mijn broer al 10 maanden niet in levende lijve ontmoet.
    Door al deze onmenselijke maatregelen.
    Ik zag hem liggen in zijn kist.
    Met een glimlach. Heel vredig.
    Ik heb er vrede mee dat hij niet een onmenselijke strijd heeft moeten leveren.
    Van pijn of onmenselijk lijden van krampachtig (via medicijnen of mechanische beademing…) een lichaam in leven houden.
    Hij heeft niet geleden en is in zijn slaap vertrokken van deze wereld.
    Ik hoop ook ooit zo te mogen sterven.

    Magda

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s