Oversterfte door verkommering en eenzaamheid

Schermafbeelding 2020-04-28 om 13.17.30

Een van de onderwerpen waar ik, als filosoof, veel over nadenk is ‘geluk’ en de ‘ervaring van geluk’. Ik word gelukkig door het aangaan en onderhouden van verbintenissen. In de eerste plaats met mensen. Er zijn een aantal mensen waarbij ik mij gelukkig voel. Als ik bij hen ben voel ik mij vrolijk, veilig, geborgen en ontspannen, dat ervaar ik dan als geluk en daarom koester ik alle momenten dat ik bij hen kan zijn. Ik verzamel in mijn gedachten heel bewust de herinneringen aan deze momenten en herbeleef ze in tijden dat ik niet bij hen ben of kan zijn. Een andere verbintenis die geluk genereert is de verbintenis met situaties. Vaak gaat dat samen met de verbintenis met mensen. Samen iets ondernemen, ergens heen gaan, of gewoon zwijgend samenzijn, langdurig elkaars hand vasthouden. Dat zijn waarlijk waardevolle situaties. Dit alles kan ik nu vrij gemakkelijk doen omdat ik gezond ben van geest, lijf en leden en mijn dierbaren dit ook zijn. De verbintenis met mijn gezonde lichaam, als je al over een verbintenis met je eigen lichaam kunt spreken, is cruciaal voor mijn gelukservaring. Ik kan gaan en staan waar ik wil, ik kan naar de dierbaren uit mijn inner circle toegaan en samen met hen geluk gevende ervaringen opdoen. Dat geeft wederkerig geluk. Ook word ik gelukkig van bepaalde materiele zaken, zoals bijvoorbeeld boeken.

Gaandeweg het leven onthechten mensen van geluk gevende verbintenissen. Vrienden, familieleden, partners komen te overlijden. Door gebrekkigheid en ouderdom en het ontbreken van dierbaren zijn de gelukgevende situaties niet meer vanzelfsprekend en materie wordt steeds minder belangrijk. Dat is natuurlijke onthechting. Doordat het lichaam faalt, de inner circle steeds kleiner wordt, doordat je onthecht van materie, is het contact met de enkele dierbare overblijvers veelal het enige dat nog geluk kan genereren. De rest doet er dan niet zoveel meer toe. Dit is vooral van toepassing op ouderen die door lichamelijke gebreken verzorging en verpleging moeten krijgen in de Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen. Het frequent zien van hun nog levende partner, hun kinderen, kleinkinderen en nog overgebleven vrienden is dan cruciaal voor het ervaren van flarden van geluk. Je nieuwgeboren kleinkind vasthouden, een kleurplaat van een ander kleinkind ontvangen, een knuffel van je zoon of je dochter die je hand vasthoudt. Het zijn de waarlijke hoogtepunten. We weten al lang dat eenzaamheid dodelijk is en dat sommigen snel sterven aan een ‘broken heart’ als de laatste dierbare is komen te overlijden.

Op mijn blog ‘een verwacht overlijden op hoge leeftijd of een coronadode’ heb ik zeer vele reacties gekregen. Sommigen zijn zodanig dat ze mijn adem hebben doen stokken en ze bevatten woorden die langdurig in mijn gedachten blijven doordreunen. Reacties waarin situaties worden omschreven waarvan ik, als ervaren ethicus, niet zo hebben kunnen vermoeden dat ze in een welvarend land als Nederland zouden kunnen voorkomen. Zoals de hartverscheurende reactie van Jeannine die ik gisteren ontving:

“Vorige week:
Mijn moeder van 94 jaar mag ik niet bezoeken, met face bellen zien ik 3 personen van personeel bij haar staan, een activiteiten begeleidster, een ergotherapeut, en een man van de technische dienst, …maar ik mag haar al 6 weken niet bezoeken … Ze ziet er treurig uit, de tranen lopen over haar gezicht, ze kan amper meer uit haar woorden komen, fysiek letterlijk in elkaar gestort, wil niet meer eten, haar haren als slierten rond haar gezicht, … Ze kreeg dagelijks bezoek van één van haar kinderen, …en nu … Hoe zo sterven aan corona, …ze gaat dood aan verlatenheid en afzondering, omgeven door goedbedoelde voor haar naamloze vreemden ( dat mag wel), …als dit doorgaat gaan we misschien niet direct dood aan corona maar zeker wel aan ontmenselijking …!!!

Vandaag 27 april 2020:
Heel persoonlijk weet ik en toch, het moet maar de wereld in:
Het laatste nieuws met betrekking tot mijn moeder, ze eet en drinkt niet meer, ligt de hele dag op bed, heeft een katheter in die beperkt functioneert, heeft al dagen geen ontlasting, heeft een stinkende decubitus wond. Op mijn vraag of we nog langer moeten wachten is het antwoord dat de leiding beslist of we haar mogen bezoeken. Deze is vandaag echter niet aanwezig, of ik morgen terug kan bellen.

En echt ik begrijp dat de mensen aan het bed hun uiterste best doen.

En voor de duidelijkheid mijn moeder heeft GEEN corona !!!

Mijn broer en zus wonen heel dicht bij haar en gingen dagelijks op bezoek, ze is gewoon weggekwijnd …
94 jaar oud en je komt zo aan je einde … Ik heb hier geen woorden meer voor …”

Dit is een voorbeeld een door corona-regels afgedwongen, onmenselijke, onthechting. Een beschrijving van ontreddering van dierbaren die dit moeten meemaken. En dit alles om te voorkomen dat het virus de ouderen pakt en eventueel zal doden, daarom laten we hen in eenzaamheid en verkommering sterven. Ik begrijp de achterliggende gedachte om het virus te beheersen heel goed, maar dat maakt de handeling niet minder onmenselijk.

Kranten schrijven dat er in de laatste weken een grote oversterfte in Nederland is. Grafieken laten onheilspellende stijgende rode lijnen zien Er zouden veel meer mensen zijn overleden dan te verwachten was. De boosdoener is, uiteraard, het coronavirus en COVID-19. Waar zouden ze immers anders aan dood zijn gegaan? Anders valt dit toch niet te verklaren? Het lijkt wel alsof COVID-19 het enige is waar mensen in deze tijd aan komen te overlijden. Maar niet elke onverwachte dode is een direct ‘coronaslachtoffer’. Het CBS turft niet de overledenen die in verzorgingstehuizen en verpleeghuizen sterven door verkommering, wegkwijning, eenzaamheid en gedwongen isolatie van alles wat het nog in het leven restte en wat hen nog geluk gaf, zoals de moeder van Jeannine. Deze ‘oversterfte’ wordt niet bijgehouden, maar die is er wel degelijk en kan een aanzienlijk aantal overledenen in de oversterfte van de laatste weken verklaren. Het ware aantal zullen we nooit weten. We kunnen er alleen maar van weten doordat ontredderde naasten hun verhalen aan ons vertellen, verhalen waarvan de criticasters zullen zeggen dat het incidenten en uitzonderingen zijn.

 

 

 

11 gedachtes over “Oversterfte door verkommering en eenzaamheid

  1. Geachte heer Kompanje,

    Gelukkig is er in ons land nog een klein beetje wijsheid die u geweldig in uw artikelen heeft opgeschreven. Heel helder en toch genuanceerd.

    Uw schrijft hieronder: “Ik begrijp de achterliggende gedachte om het virus te beheersen heel goed”.

    Welnu, ik kan niet zo genuanceerd schrijven als u, helaas, maar ik begrijp er steeds minder van. Hoe meer ik me in de materie verdiep hoe minder ik de beweegredenen van Regeringen en RIVM-en begrijp.

    Mijn stelling (nadere onderbouwing vindt u in de bijlage): er is geen crisis, alle onrust en angst is verzaakt door de WHO en alle overheden en aangewakkerd door een op sensatiebeluste pers die alleen hele enge beelden weergeeft en de feiten niet analyseert en constant verkeerd weergeeft en interpreteert. Dit veroorzaakt bij de meeste mensen een enorme availability bias. De enige crisis die ons echt gaat treffen is een economische veroorzaakt door onze collectieve overreactie op een kleine epidemie. Deze gaat op de lange termijn veel meer doden en ellende opleveren.

    Onze overheden bevinden zich in een tunnelvisie (Group Think, zoals voorafgaand aan het ongeluk met de Challenger in 1986). Er wordt over de 1,5 m samenleving gesproken alsof het niet anders meer kan. Daarom ben ik ook zo blij met uw formulering: “het tijdelijk abnormaal”. Zo zouden regeringen en RIVMs het moeten noemen!

    In plaats van “Samen strijden tegen de klimaatverandering” zijn we nu “samen aan het strijden tegen corona”.

    Met u ben ik bang dat veel slachtoffers van de eenzaamheid niet mee zullen tellen, waardoor normaliseren moeilijker zal blijken. Ik vind dit heel triest.

    In de bijlage heb ik geprobeerd mijn bevindingen tot nu toe samen te vatten. Over elk van de punten is nog wel meer onderbouwing mogelijk. Graag hoor ik of u suggesties heeft.

    Ik zie uit naar uw volgende verhaal.

    Met vriendelijke groet,

    Fritsander Lahr

    Liked by 2 people

  2. Wat een ongelofelijke triestheid overvalt me bij het lezen van dit artikel. Mensen waar zijn we mee bezig. Waarom zijn we zo bang voor de dood en het sterven? Het hoort bij de cyclus van leven. Onze dierbare ouderen gaan sterven.. Dat is een gegeven, we houden van ze en willen graag zo lang mogelijk van elkaar genieten. Met kwaliteit van leven, in verbinding met elkaar, in liefde. Is het een daad van liefde om hen af te zonderen en in eenzaamheid de laatste fase van hun leven door te laten gaan of van angst? Natuurlijk is corona een vreselijke ziekte, en willen we mensen beschermen, maar tegen welke prijs? Als zorg medewerkers in beschermende kleding bij onze ouderen mogen zijn, dan zou dat ook met dierbaren moeten kunnen omdat het zo essentieel is voor het welbevinden en geluk van elkaar, voor het kunnen bijstaan van elkaar in deze bijzondere tijd. Het waarborgen van kwaliteit van leven.

    Liked by 2 people

  3. Ga naar uw moeder en laat u niet tegen houden door de ‘leiding’ die kennelijk niet in staat is de leiding te nemen. Span desnoods een kort geding aan tegen dit onvoorstelbare onrecht. Ik wens u heel veel sterkte.

    Liked by 1 persoon

  4. Mijn vader van 92 is sinds maart verleden jaar , na een val van de fiets , opgenomen in het verpleeghuis. Sindsdien gaat hij op alle vlakken achteruit. Hij heeft er allang geen zin meer in. Nu krijgt hij al wekenlang geen bezoek wat hij niet begrijpt. Hij gaat steeds meer achteruit. Met videobellen wat beeld van elkaar. Kunnen ook niet voor zn raam komen , want ligt aan afgesloten tuin. Het bellen word ook steeds moeilijker want het enige wat je kan doen is gerust stellen en zeggen dat je komt zodra het kan. Vanaf het invoeren van deze maatregel ben ik er tegen geweest. Als ik dat uitsprak stuitte ik op onbegrip , ik was harteloos. Gelukkig komen nu meer mensen in opstand en komt er hopelijk een verandering.

    Liked by 1 persoon

  5. Het is een afschuwelijke levensperiode, Zeker tijdens de periode dat je een zorgzame omgeving nodig hebt en die verwacht te krijgen. De waardigheid wordt afgenomen, zodra anderen over jou welzijn gaan beslissen… .Eerst moeten de beslissers zelf in een dergelijke situatie komen, dan pas beseffen zij welk leed er is veroorzaakt.

    Liked by 1 persoon

  6. Het is triest dat menselijkheid in Nederland niet op nummer 1 staat.

    Het boek “LIEFDE IS GEZOND” van Patricia F. Wessels”, praat in “Hoofdstuk 2 | Waar bevindt zich de liefde” over:
    – ‘Aanraking’
    – ‘Affectie is levensnoodzaak’ (!).

    In “Hoofdstuk 6 | De genezende kracht van liefde” over:
    – ‘Liefde heelt, maakt gezond en laat leven’
    – Een beschermende werking
    – Nog een paar onderzoeksresultaten

    ———–

    [Hoofdstuk 2 | Waar bevindt zich de liefde]

    – Aanraking (Pagina 36)

    “‘Niet aanraken’ stond er in de jaren tachtig op een bordje bij de couveuseafdeling. Omdat het zenuwstelsel van de prematuur geboren baby’s nog zo teer was, leerden de zusters hen te verzorgen met minimale aanraking.

    Technisch was men in staat te vroeg geboren baby’s vanaf een steeds vroeger tijdstip toch een tijd in leven te houden. Maar hoe perfect de kunstmatige omstandigheden in de couveuze ook waren, de kindjes groeiden nauwelijks. Gelukkig kwamen de zuigelingen die overleefden wel gauw op gewicht zodra ze uit de couveuse waren.

    Op een dag begonnen in een Amerikaans ziekenhuis de baby’s in de couveuses ook ineens te groeien. Om precies te zijn: sinds er een nieuwe nachtzuster was, die het gehuil van de kleintjes zo door merg en been ging, dat ze haar natuur volgde. Ze opende tegen de voorschriften in de couveuses en streelde de kindjes zachtjes over hun ruggetje. Daar kalmeerden de baby’s niet alleen van, de liefdevolle aanraking spoorde hun organisme ook aan zich verder te ontwikkelen.”

    ———-

    [Hoofdstuk 6 | De genezende kracht van liefde]

    – Liefde heelt, maakt gezond en laat leven (Pagina 93)

    “Uit verschillende onderzoeken blijkt keer op keer dat mensen die liefde en verbondenheid met een ander ervaren, letterlijk gezonder blijven, en als ze toch ziek zijn, eerder genezen. Zelfs oprechte betrokkenheid en met elkaar meevoelen is al enorm helend..”

    – Een beschermende werking (Pagina 94)

    “Uit ander onderzoek kwam naar voren dat mannen met hart- en vaatziekten vijftig procent minder ziektesymptomen hadden….”

    “Hoe meer risicofactoren er voor die mannen waren – zoals stress of cholesterol – hoe groter de beschermende werking van de liefde. Opmerkelijk in dit verband is een onderzoek dat werd gehouden bij verschillende dorpsgemeendschappen op het Amerikaanse platteland.

    Een dorp sprong er in positieve zin uit. Daar kwamen veel minder hart- en vaatziekten voor dan in alle andere plattelandsdorpen, terwijl de bewoners eigenlijk hogere risicofactoren haddden; ze aten veel en vet, rookten en dronken. Het bleek om een Italiaanse kolonie te gaan, waar het sociale leven en de familie een veel belangrijker plaats innam dan in de andere dorpen. De mensen kwamen veel bij elkaar over de vloer en waren in lief en leed sterk bij elkaar betrokken. Die emotionele steun en verbondenheid is volgende onderzoekers de verklaring voor het significante verschil in gezondheid.”

    – Nog een paar onderzoeksresultaten (Pagina 94)

    “Bij gelijke gezondheidsomstandigheden is de sterfte van oude en arme mensen zestig procent lager, wanneer ze deelnemen aan vrijwilligerswerk dat gericht is op anderen, aldus het American Journal of Cardiology…”

    ———–

    Leven de ouderen nu NIET in een soort van grote couveuse? Wat doet dit WERKELIJK met ze?

    Diverse onderzoeken – in het boek – tonen de noodzaak van liefde voor heling aan. Met de huidige manier van onze ouderen benaderen zijn we het niet waard om ooit zelf goede omgangsregelingen met onze dierbaren te hebben. Dit mogen we absoluut niet laten gebeuren!

    Liked by 1 persoon

  7. Van vrienden die werkzaam zijn in GGZ instellingen of bij GGZ hoor ik ook dat het aantal suïcides enorm gestegen is. Iemand die toch al een frêle geestelijke gezondheid heeft is extra kwetsbaar voor het verdwijnen van de gebruikelijke structuur, de onvermijdelijke onzekerheid en dreiging die van deze pandemie uitgaan en de ontmenselijking en eenzaamheid. Want zelfs de bekende gezichten gaan schuil achter mondkapjes. M.i. is de exorbitante toename van al dat complotdenken en paranoia onder krantenberichten of berichten van het RIVM een uiting ervan dat ook een deel van de normaal redelijk functionerenden er geestelijk door aan het bezwijken zijn. Cabin Fever. Die anderhalve meter samenleving is een idée fixe. Ze druist regelrecht in tegen de evolutionaire sociale behoeften. Wat is wijsheid in deze, want de kool én de geit sparen lijkt niet mogelijk?

    Liked by 1 persoon

  8. Met alle respect voor de regels, maar ik zou echt gewoon naar binnen gaan.
    Ik zou haar niet laten sterven zo alleen, want dat is wat er nu gaat gebeuren.
    Niet meer eten en drinken dat gaat een paar dagen goed en dan ben je haar kwijt.
    Grote vent die mij zou tegenhouden.
    Dan maar mee met politie daarna, en een flinke boete.
    Maar ik zou er heen gaan.
    Ze houden je net zo lang aan het lijntje tot ze er niet meer is.
    En kan er weer een corona dode bij worden geschreven.
    Ga naar haar toe.
    Riskeer de boete of een nachtje cel.
    Pak haar handen vast en vertel haar dat het goed is.
    Alsjeblieft laat haar in ieder geval met 1 dierbare zijn.
    Ik zit hier gewoon te huilen.
    Drie jaar geleden zelf mijn moeder verloren, maar ik was bij haar tot ze haar laatste adem uit blies..
    Dit verdienen onze ouders.
    Ik wens jullie heel veel sterkte, licht en liefde toe

    Like

  9. Wat fijn en verdrietig dit te lezen. Het verdrietige spreekt voor zich. Het fijne zit hem bij mij in het feit dat dit mij een ‘oplossing’ geeft voor een puzzel waar ik al even mee rond loop. Een twijfel aan het heersende verhaal over de crisis, maar wel de harde feiten van een stijging in totale aantallen overledenen. Eenzaamheid, en uit de reactie suïcide.
    Wanneer ik dit combineer met het verhaal over hoe er zo’n grote focus aan tijd, energie en geld aan een (verplicht?) vaccin wordt besteed, tegenover het zelfs tegenwerken van het zoeken naar een behandeling (Rob Elens, Youtube) maakt me kwaad.
    Dank voor het delen van jou verhaal Erwin.

    Like

  10. Ook mijn moeder van 89 mogen we niet bezoeken. Ze is stokdoof. Achter haar raam schreeuw ik 15 min/per week iets in de telefoon en de zuster vertaalt dat dan op 20 cm afstand van haar gezicht zonder mondkapje. Nu mogen we 1x per op bezoek met mondkapje.
    Maar al dit geschrijf helpt echt niet. Zelfs niet als mensen van het kaliber als Dhr. Kompanje het schrijven. Dus welke actie kunnen we ondernemen? Handtekeningen/ demontratie in Den Haag. Het blijft zo stil, we zijn zo braaf.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s