Een verwacht overlijden op hoge leeftijd of een coronadode?

medium-387ac418aa34c9fc10c045ce5c3b658a282f4776

Er was ooit een tijd dat mensen doodgingen aan ouderdom. ‘Died of old age’. Als iemand een bepaalde leeftijdsgrens was gepasseerd werd de dood, als einde van het leven, verwacht en in veel gevallen zelfs verwelkomd. Het menselijk lichaam heeft, zoals elk organisme, een uiterste houdbaarheidsdatum. Voor mannen ligt deze wat lager dan voor vrouwen, maar gemiddeld sterven de meeste mensen rond tachtigjarige leeftijd. Bij het ontbreken van dementie gaat de lichamelijke veroudering gelijk op met een geestelijke rijping. Veel oude mensen in verzorgingshuizen en verpleeghuizen streven geen kwantiteit na, maar kwaliteit. Wel een ander soort kwaliteit dan jonge mensen nastreven. Oude mensen ‘hoeven niet meer zo nodig’, de carrière is al lang voorbij, veel dierbaren zijn hen al in de dood voorgegaan, er is geen zucht meer naar materie, dineren in restaurants of het rusteloos bereizen van de wereld hoeft niet meer. Oude mensen willen in deze fase van hun leven vooral frequent contact met anderen, liefs met hun dierbare kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.

5523729

In veel verzorgingstehuizen en verpleeghuizen zit de man met de zeis in de recreatieruimte te wachten op zijn volgende klant. En als de bejaarde gewaar wordt van deze aanzegger van de dood, dan is er opvallend zelden verzet, maar veelal berusting. Het is voor de meeste ouderen wel goed geweest. Boven de overlijdensberichten in de kranten staat dan veelal ‘Na een welbesteed leven’; ‘Rustig is weggegleden in de dood’; ‘In de mist van Alzheimer is zij overgegaan in het licht’. Zelden is er strijd, zelden verzet, altijd berusting, veelal opluchting maar ook is er bij de nabestaanden een zoet gemis in de herinnering maar wel acceptatie.

De man met de zeis wordt bij oude mensen opvallend vaak een beetje geholpen. Een griep, een longontsteking (‘Friend of the aged’ zoals William Osler het noemde), een fatale beroerte geven velen het laatste onvermijdelijke zetje over de rand van het geleefde leven in de onvermijdelijke dood.

In de laatste weken heet de natuurlijke, te verwachten ‘dood aan ouderdom’ in veel gevallen ineens anders. Nu heet deze ‘Dood door corona’ en zijn overleden bejaarden ineens ‘Coronaslachtoffers’. Een overleden bejaarde is ineens een cijfer in de dagelijkse ronkende update van het RIVM. Deze cijfers maken in de samenleving indruk. ‘Alweer 130 Coronaslachtoffers te betreuren’. ‘Vandaag gelukkig minder Coronadoden’. Is dit het ‘nieuwe normaal’, een term waar ik toch wel wat toenemend jeuk van begin te krijgen.

Er is immers geen verschil tussen de dood door het coronavirus en andere onvermijdelijke laatste zetjes zoals influenza of de banale longontsteking. Zij komen allen in de laatste levensfase, verlopen vrijwel altijd gelijk en artsen en verzorgenden in de eerste lijn verwachten deze laatste zetjes en accepteren in samenspraak met de oude zieke en diens naasten in de meeste gevallen dit als het einde is van het aardse bestaan en sturen hen niet in naar ziekenhuizen. Dat dient immers in de meeste gevallen ook geen doel.

Voorafgaande aan de Coronacrisis hield geen enkele krant een lijstje bij van hoeveel ouderen dagelijks waren overleden aan de influenza of een banale pneumonie. Vorige week werd in de kranten gekopt dat ‘Het CBS honderden coronadoden meer zag dan het RIVM’ In de berichtgeving stond dat negen van de tien van deze overledenen ouder waren van 65 jaar.  In de statistiek van het CBS valt echter te zien dat dit dan vooral ouderen van 80 jaar of meer zijn. Het ging om de onverwachte oversterfte. Heel normaal tijdens een rondwarend virus, zoals elk jaar ten tijde van influenza. Van velen is niet vastgesteld dat infectie met het coronavirus het laatste zetje was, maar dit is wel de grote verdachte. De media schroomde niet om dit wijdlopig onder de aandacht te brengen. De coronaramp was immers nog groter dan we hadden gedacht. Het aantal doden was wellicht tweemaal zo hoog. Ik vermoed dat veel weldenkende artsen zonder te testen de dood in de laatste levensfase hadden geaccepteerd als normaal en te verwachten overlijden. Het dient echt geen doel te weten door welk virus of welke bacterie de fatale longontsteking was ontstaan.  Zelfs niet in een tijd waarin corona het hele leven blijkt te beheersen. Een ander bericht: ‘Ruim vijftig coronadoden in Rotterdamse verpleeghuizen’. De ‘Helft van de dementerende ouderen op één afdeling overleden’. Als deze dementerende ouderen aan influenza waren overleden, zoals elk jaar tijdens de seizoengriep gebeurt, dan vraag ik mij af of dat de krant had gehaald. Het is goed om te realiseren dat in de winter van 2017-2018 naar schatting tussen 9.000 en 10.000 mensen in Nederland zijn overleden aan infectie met het influenzavirus. Het betrof in de meeste gevallen ook hier ouderen. Hetgeen te verwachten was.

We leven klaarblijkelijk in een illusie van onsterfelijkheid. Zeker in tijd van corona. We willen en kunnen klaarblijkelijk niet accepteren dat oude mensen in de laatste levensfase komen te overlijden. Waaraan zij doodgaan? Dat doet er niet toe. Het was immers te verwachten. Maar, heel opvallend, niet in de tijd van corona. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (sic) gaat onderzoek doen naar sterfgevallen in het Rotterdamse verpleeghuis De Leeuwenhoek alwaar vijftien dementerende ouderen zijn overleden, vermoedelijk aan het coronavirus, maar het kon ook influenza zijn. Minister De Jonge stelde tijdens de ministerraad: ‘De signalen over deze locatie zijn natuurlijk serieus genoeg om te willen weten: wat is hier aan de hand?’. Heeft de inspectie in de winter van 2017-2018 ook onderzoek ingesteld naar de duizenden influenzadoden? Was het toen ook onderwerp van de ministerraad? Wat is er aan de hand? Dit: Oude mensen in de laatste levensfase gaan dood aan een fatale infectie door een virus of bacterie. Zoals dat al vele honderden jaren, jaar in jaar uit, gebeurt.

Om te voorkomen dat ouderen komen te overlijden aan het coronavirus (of ander virus of bacteriële luchtweginfectie) worden zij nu ineens streng geïsoleerd. Juist hetgeen waardoor zij nog kwaliteit ervaren in hun laatste levensfase dat wordt hen nu resoluut en zonder eigen inspraak afgenomen. Sociale interactie met hun geliefden moet digitaal via Skype of vanachter glas. Kleinkinderen mogen niet meer worden geknuffeld, mogen niet meer worden aangeraakt, mogen niet meer op bezoek komen, de kinderen van de ouderen mogen hen niet meer bezoeken, zoenen of omhelzen. Ik zag om een verzorgingstehuis in mijn woonplaats dreigende rood-witte linten gespannen. A place not to be. Fysieke communicatie is ineens een taboe geworden, terwijl aanraking bij ouderen zo belangrijk is. Social distancing en isolatie is voor ouderen vreselijk. Skin hunger wordt het genoemd, het schadelijk ontberen van lichamelijk contact. Anderhalve meter (en meer) distantie zal voor velen fataal worden doordat zij ontredderd verkommeren in isolement. Dementerenden zullen echt niet begrijpen waarom hun geliefden niet meer op bezoek komen. Een humanitaire ramp voltrekt zich momenteel in het rusteloos streven om het aantal coronadoden zo laag mogelijk te houden. Begrijp mij goed, elk overlijden van een dierbare is voor de naasten een amputatie, maar in de laatste levensfase is het iets waar wij ons wel op kunnen voorbereiden. Onsterfelijkheid is écht een illusie. Daar moeten we ons veel meer van bewust zijn en laten we een medemens die op hoge leeftijd komt te overlijden niet kil statistisch verwerken als een ‘coronadode’ maar als een natuurlijk en te verwachten overlijden na een lang leven.  Boven het overlijdensbericht moet geschreven worden: ‘Na een welbesteed leven is rustig op hoge leeftijd overleden’ maar laat dat overlijden dan om basale humanitaire redenen wel plaats vinden in de aanwezigheid van hen die er voor de oudere nog toe doen. Ik moest denken aan het prachtige lied van Claudia de Breij ‘Mag ik dan bij jou’. Zij eindigt met:

Als het einde komt
En als ik dan bang ben
Mag ik dan bij jou?
Als het einde komt
En als ik dan alleen ben
Mag ik dan bij jou?

Gaan wij dit mensen onthouden?

Zorgwoordvoerder-Vrees-voor-grote-uitbraak-in-verzorgingshuizen-in-de-regio-Zwolle-Foto-iStock

 

54 gedachtes over “Een verwacht overlijden op hoge leeftijd of een coronadode?

    • Zo is het terecht, voor de oudere mensen is dit een straf, die ze niet verdienen
      Het is al niet fijn om in dat eind station te komen. Want dagelijks sterven er mensen om je heen. Maar die ken je nauwelijks en dementerenden al helemaal niet. Verdriet is er dagelijks om t gemis van kinderen en kleinkinderen. Wat hen nu wordt aangedaan is bizar. Door wie wordt dit bedacht? Ik zou er de schuld niet van willen voelen. Triest om zo v d wereld te gaan…heel triest…

      Like

    • Dank u voor dit mooie stuk! Mijn moeder is op 17-4 op 78 jarige leeftijd aan “corona” overleden. Maar hoe stond het ervoor met mijn moeder… Een leven lang gerookt, een wijntje gedronken, hard gewerkt en genoten van het leven. In januari kreeg ze te horen dat ze een tumor in longen had en uitzaaiingen door haar hele lichaam. Toch begon ze aan chemo en immunotherapy… Verzwakt door dit…kreeg ze dus ook nog ” corona”, maar ik ben er van overtuigd dat het ook inderdaad longontsteking, griep of iets van deze aard had kunnen zijn om haar leven af te sluiten. Voordat we wisten dat ze ” corona” had was ik nog 2 dagen ervoor bij haar geweest ” onbeschermd”. Gelukkig heb ik wel de laatste dagen bij haar kunnen zijn. Haar nog een knuffel en een lach kunnen geven, in het diaconese ziekenhuis in Utrecht, ondanks alle toeters en bellen die ik toen aan had. Ik heb haar kunnen zeggen ‘live’ dat het goed was dat ze zou gaan. Ik besef me dat ik geluk heb gehad om wel tot het laatste moment bij haar te kunnen zijn. Zodat zij gerust hier vandaan kon gaan. En mis haar net zo hard als ieder ander die een dierbare los moet laten.

      Like

  1. Een ieder die nu nog jong is heeft nog de tijd om er achter dat het ware leven inderdaad een rijpingsproces is, kijk niet op je oudere medemens neer! maar spits je oren want er zijn er die kunnen aan jouw groene fase een vruchtzetting toevoegen, leven is pas echt leven als het tot de dood toe boeit, dus sta open voor het andere van de ander om
    Samen elkaar aan te vullen tot hetgeen ons heelt, steeds weer nieuw….

    Liked by 1 persoon

  2. Dank je wel voor dit stuk en het bovengelegen stuk. Ik vind het mensonterend wat er nu gebeurt. We moesten beiden huilen bij dit stuk. We kunnen mensen in leven willen houden. Maar leven betekent niet een kloppend hart en longen die werken, leven is samen delen, aangeraakt worden, lief hebben. Anders kan je net zo goed dood zijn.

    Like

      • We hebben het van dichtbij meegemaakt:
        Vereenzaming tijdens de laatste levensfase. Gebrek aan alles wat er toe doet. Hef dit idiote isolement meteen op. Zonder de afstandsbepaling. Lekker dichtbij. Zodat ze je hartwarmte weer mogen voelen.
        Het is werkelijk om te huilen. Het zal goed bedoeld zijn, maar zo ontzettend met het hoofd bedacht. En zinloos.

        Like

  3. Het in isolement verkeren in de laatste levensfase lijkt mij enorm triest voor velen. Ik hoop dat we naar een “ja, mits” instelling gaan in verzorgingshuizen en gehandicaptenvoorzieningen in plaats van de huidige “nee, tenzij”. De laatste variant wordt namelijk al snel gewoon een volledig “nee”…

    Like

    • Ja, dit is ons overkomen. Mijn vader stierf op 90 jarige leeftijd. Corona was de boosdoener. Maar ieder ander griepje had hem net zo goed noodlottig kunnen worden. Nu is hij eenzaam en alleen gestorven door alle maatregelen die er heersen. Kan er zo boos om worden. Boos en verdrietig. Op alle geldende maatregelen maar ook op mezelf. Had ik mezelf niet wat harder moeten laten horen ? Zo laat je iemand toch niet gaan ?

      Like

  4. Dit stuk is mij uit het hart gegrepen.
    Want sinds wanneer is er zoveel “belangstelling”voor de ouderen.?
    Men is de verzorgingshuizen uitgejaagd,de financiële middelen nooit goed verhoogd.De ouderen zijn afhankelijk geworden van goed bedoelende mantelzorgers die vaak ook het water aan de lippen staat.Met alle gevolgen vandien
    En inderdaad, in 2018,1200 overleden mensen.Officiele cijfers van het CBS.
    Daar hoorde je niemand over,dat was”normaal” in de winter.

    Like

  5. Zo mee eens. Mijn moeder van 90 is zo verdrietig en vraagt elke dag door de telefoon wanneer ik weer bij haar op bezoek mag komen. Ze is zo dapper. Maar vaak in tranen. we missen elkaar enorm. Laten we vooral weer voorzichtig bezoekers toelaten. Dit is onmenselijk.

    Like

      • Er schuurt iets voor mij aan dit stuk.

        We hebben verpleeghuizen toegestaan in onze cultuur. In andere culturen zorgen de ouders voor hun kinderen en later de kinderen voor hun ouders.

        Ook is de vergelijking met een epedimie en pandemie met alle gevolgen een iets wat ondergeschoven belichting.

        Natuurlijk wil bijna niemand dat iemand alleen sterft, maar ook wil niemand oorlog m.a.w. de omstandigheden bepalen helaas soms een andere noodzaak .

        Ook is de geest vaak wel toe aan sterven,maar uiteindelijk bepaalt het lichaam. En de meeste gevechten vh lichaam zijn moeilijk om aan te zien( zeker voor dierbare).

        Tenslotte de leeftijdsgroep 80+ die ik nog zie genieten in restaurants of in andere landen op reis wordt steeds groter. Misschien is je sterfdatum wel bij je geboortedatum bekend. En laten we dan leeftijd buiten de discussie en een ieder een mooi leven en mooi doodgaan toewensen.
        Welke filosoof was het ook weer ?
        We worden alleen geboren en uiteindelijk stierf je ook alleen.

        Like

    • Dit hebben ze voor elkaar gekregen, door de mensen de hele en elke dag te bombarderen met angstverhalen. Waarom ineens Rutte en de koning op tv. Op deze manier denken mensen dat er iets vreselijks aan de hand is. Daarbij wordt alle vrijheid ingenomen, en mensen accepteren het door de angst gewoon. Hier moet meer achter zitten, vanuit de regeringen wereldwijd. Bill Gates zei al op be bbc, niemand is nog vrij totdat iedereen is gevaccineerd. En dit is geen fakenews. Al die oudere mensen, die hebben gevochten voor onze vrijheid, mogen nu in alle eenzaamheid sterven. Schande!!!!

      Like

  6. Ik ben het er natuurlijk ook mee eens. Mijn moeder is 90, kan amper lopen en is slechtziend. De online bezoekjes via Skype of zwaaien met een telefoon achter het raam zijn voor haar het uitje van de dag. Je ziet haar dan opleven, maar wat is het erg! Toch begrijp ik het ook wel. Niet alleen voor de bewoners van de huizen, maar zeker ook voor de medewerkers. Als de deuren weer opengaan, zijn de medewerkers straks misschien ziek geworden door het bezoek. En wie moet er dan voor onze ouders zorgen als zij dat zelf niet meer kunnen?

    Liked by 1 persoon

  7. Mijn dementerende moeder van 89 snapt er niks van! Ze vraagt telkens wat heb ik verkeerd gedaan, wat heb ik verkeerd gezegd, waarom ben je boos en kom je niet. Ook elke keer: dit is geen leven dat gun je een hond nog niet, die krijgt gewoon een spuitje, waarom geven ze mij geen spuitje.
    Zo zielig! En dan sta je buiten naar je moeder op 3 hoog te zwaaien die tranen met tuiten huilt.
    Overigens zijn er van de 120 bewoners 25 overleden en nog 11 Corona zieken

    Like

  8. We weten allemaal dat we eens gaan sterven en als het kan graag op een oudere leeftijd maar wel graag met onze dierbaren om ons heen. En ja meestal ten gevolge van een griep of iets dergelijks maar laat ons aub dan gaan op een liefdevolle wijze en laten we als ,,ouderen,, niet bang hoeven zijn om alleen te moeten gaan als dat niet hoeft. Voor mij geld iig :hoofd omhoog en hart naar boven,,

    Tjitte

    Like

  9. De fysieke eenzaamheid is inderdaad een triest bijproduct van de bewuste epidemie, waarvan ik niet zal stellen dat de dood die het voor velen in verpleegtehuizen brengt, op zich niet verwelkomd zal worden door de gemiddelde hoogbejaarde. Toch moeten we ons blijven realiseren dat deze epidemie toch wel behoorlijk afwijkt van de “gewone” griep die dikwijls voor deze doelgroep nauwelijks minder dodelijk uitpakt. Iemand die flink snottert zal eigener beweging niet gauw zijn hoogbejaarde verwanten opzoeken omdat men nu eenmaal weet dat dit mensen zijn aan wie men licht het laatste zetje geeft. Indien je schouderophalend aan dat risico voorbijgaat, zou je je later toch verwijten kunnen (laten) maken dat je een voortijdige dood hebt veroorzaakt. En, zoals inmiddels bekend, blijft het dan zelden bij een enkele dode. Hen die beroepshalve toegang moeten blijven krijgen tot de verpleeghuizen en die daar zorgvuldig proberen te handelen, kunnen wij onmogelijk verwijten maken. Zij kunnen bezwaarijk van dit dilemma ontslagen worden aangezien de verzorging die zij bieden onmisbaar is. En de aard van het coronavirus brengt met zich mee dat anderen vooraleerst beter geen toegang krijgen. In tegenstelling tot de “gewone griep” wordt het coronavirus immers ook veelvuldig overgedragen door besmette maar nog presymptomatische personen. In onze samenleving is het aanvaard dat mensen die zich door leeftijd en/of lijden “gekwalificeerd” hebben voor euthanasie, daartoe de wens mogen uitspreken en vervuld krijgen. Soit. Zo moet even zorgvuldig worden omgegaan met een ander recht, en wel het grondwettelijk vastgelegde recht op leven van hoogbejaarden indien zij nog niet van ons willen verscheiden. Nòg problematischer is het om de zorgverleners, waarvan de fysieke weerstand door de werkdruk danig wordt ondermijnd, aan vermijdbare extra risico’s bloot te stellen. Zij zijn helaas eveneens oververtegenwoordigd onder de coronaslachtoffers. Het is dan ook volkomen terecht dat de van overheidswege uitgevaardigde maatregelen met name beogen om de zorgverleners vanwege juist hun onmisbaarheid te ontzien: door geen onnodige ziektegevallen te veroorzaken en dan vooral niet onder de zorgverleners zelf. Inmiddels zal in brede lagen van de samenleving wel het besef zijn doorgedrongen dat, indien men ondanks alle zorgvuldigheid tòch geconfronteerd wordt met een hoogbejaarde nog thuiswonende coronapatiënt, men deze hoogstwaarschijnlijk geen echte dienst bewijst als men hem of haar per ambulance naar een ziekenhuis laat afvoeren. De bescheiden toename van de overlevingskansen wegen dan inderdaad niet op tegen het wisse verdriet van het lijden in eenzaamheid.

    B.N. Blom-Hertbeek

    Liked by 1 persoon

    • Beste heer Blom, Inzake uw opmerking dat de Corona niet hetzelfde is als een “gewone griep” wil ik toch reageren. Er bestaat geen “gewone griep”. Je hebt de griep of je hebt het niet. De één heeft een betere weerstand/antistoffen dan de ander waardoor er milde klachten verschijnen. Ook is het niet bewezen dat deze Luchtweginfectie ( Corona ) nieuw is want tenslotte is er in de voorgaande jaren nooit eerder naar gezocht. Dit blijkt ook al omdat er velen het virus hebben, maar vaak met milde klachten. Reden zijn de antistoffen die al in het lichaam aanwezig zijn De griep is en blijft gevaarlijk voor mensen met onderliggende ziektes. De mortaliteit kan bij een griep hoog zijn en krijg ik de indruk dat u deze onderschat. Ik wil u verwijzen naar het rapport van het RIVM in de periode 2015 griepepidemie: https://www.rivm.nl/monitoring-sterftecijfers-nederland. Uw bewering dat de griep minder dodelijk uitpakt spreek ik dan ook tegen.
      In 2015 zijn er in 21 weken 65000 griepdoden. Dat is een gemiddelde van 3095 doden per week, zie RIVM
      Mvg,
      Ali

      Like

  10. Mijn moeder overleed vorig jaar in april na een lang, boeiend leven
    Ze was verkouden en had niet meer de kracht om haar longen schoon te hoesten. Haar dood was geen wereldnieuws en was geen aanleiding voor angst of overheidsmaatregelen.
    Bedankt voor deze mooie analyse.

    Like

  11. Vorige week:
    Mijn moeder van 94 jaar mag ik niet bezoeken, met face bellen zien ik 3 personen van personeel bij haar staan, een activiteiten begeleidster, een ergotherapeut, en een man van de technische dienst, …maar ik mag haar al 6 weken niet bezoeken … Ze ziet er treurig uit, de tranen lopen over haar gezicht, ze kan amper meer uit haar woorden komen, fysiek letterlijk in elkaar gestort, wil niet meer eten, haar haren als slierten rond haar gezicht, … Ze kreeg dagelijks bezoek van één van haar kinderen, …en nu … Hoe zo sterven aan corona, …ze gaat dood aan verlatenheid en afzondering, omgeven door goedbedoelde voor haar naamloze vreemden ( dat mag wel), …als dit doorgaat gaan we misschien niet direct dood aan corona maar zeker wel aan ontmenselijking …!!!

    Vandaag 27 april 2020:
    Heel persoonlijk weet ik en toch, het moet maar de wereld in:
    Het laatste nieuws met betrekking tot mijn moeder, ze eet en drinkt niet meer, ligt de hele dag op bed, heeft een katheter in die beperkt functioneert, heeft al dagen geen ontlasting, heeft een stinkende decubitus wond. Op mijn vraag of we nog langer moeten wachten is het antwoord dat de leiding beslist of we haar mogen bezoeken. Deze is vandaag echter niet aanwezig, of ik morgen terug kan bellen.

    En echt ik begrijp dat de mensen aan het bed hun uiterste best doen.

    En voor de duidelijkheid mijn moeder heeft GEEN corona !!!

    Foto vlak voor Lockdown en Foto NU vandaag via face bellen:
    (Krijg ik helaas niet toegevoegd, u zou schrikken.)
    Mijn broer en zus wonen heel dicht bij haar en gingen dagelijks op bezoek, ze is gewoon weggekwijnd …
    94 jaar oud en je komt zo aan je einde … Ik heb hier geen woorden meer voor …

    Liked by 1 persoon

    • Het is vreselijk….
      onze situatie bijna zoals hierboven omschreven.

      waar is de menselijkheid gebleven??? krijgen steeds op onze vraag om in ieder geval 1 pers. toe te laten…
      als antwoord we moeten ons aan regels houden… grrrrrr

      .

      Liked by 1 persoon

  12. Als je de pech hebt samen oud te worden waar van één niet meer thuis woont dan mag je na 60 jaar huwelijk elkaar ineens niet meer zien of aanraken. Dat heten dan partners van elkaar. In de berichtgeving is er naast kinderen en kleinkinderen geen partner te bekennen. Schande, ik wil naar mijn vrouw kunnen..

    Liked by 1 persoon

  13. Ontroerend verhaal! Mijn moeder is op 23 december 2019 overleden. Zij verbleef in een verzorgingshuis voor dementerende mensen waar zij fantastisch verzorgd werd, het huis heet September, naar de nadagen van je leven. Ik kan mij helemaal vinden in dit artikel en ben blij dat mijn moeder deze Coronatijd niet heeft moeten meemaken want dan zou ze alleen gestorven zijn en tot het laatste moment heeft ze nu mijn vrouw en mij herkend en hebben we haar elke dag kunnen laten lachen! We missen haar heel erg maar zijn blij dat we allemaal bij haar waren in haar laatste dagen.

    Liked by 1 persoon

  14. Kort gelden, op 29 april overleed mijn peettante. Aan de gevolgen van ouderdom. Ze had ook corona onder de leden. Maar dat was niet waar ze aan overleed.

    Ik schreef er een blog over, die voor mij een logisch vervolg was op de eerdere blog Ongemakkelijk. Omdat veel mensen hier de blog ook hebben gelezen, bijgaand ook de link naar het vervolg: Eenvoudig is niet altijd Gemakkelijk.

    https://systemischbekeken.wordpress.com/2020/05/01/eenvoudig-is-niet-altijd-gemakkelijk/

    Like

  15. Prachtig geschreven. Geeft stof tot nadenken. Ik werk zelf in de zorg, op de diagnostiek. Dit doet me denken aan een meneer die van alles mankeerde en huilend in de MRI lag. Voortijdig beëindigde ik de scan en legde e.e.a. uit aan zijn dochter.
    Haar vader was op, hij kon niet meer. Waarop ik haar vroeg:
    “Wat wil hij zelf?” “Wat zijn de gevolgen als je van een bepaald onderzoek af ziet?”
    Ze keek me aan met tranen in haar ogen en zei : “Je bent de eerste die dat zegt”. “Ik zal vanavond een goed gesprek met hem hebben”.
    Ik ben die meneer en zijn dochter nooit vergeten. Soms halen we zoveel uit de kast! Begrijp me niet verkeerd, ik hou van mijn werk en de patiënten. Maar heel soms vraag ik me af: Mogen mensen niet meer ‘gewoon’ dood gaan?
    Ik snap dat een patiënt snel geneigd is naar een arts te luisteren en alles aan onderzoeken maar te ondergaan. Maar beter zou in mijn ogen goede uitleg zijn en daarbij de vraag te stellen:

    “Wat wilt u zelf?”

    Like

  16. De geleefde jaren zitten schrikbarend dichter bij de 88 als bij de 44. Daar zit ik dan ertussen in.

    Echter ik weet nu al enige tijd dat ik de 88 niet ga halen, max 74. Zelf denk ik nog 5 goede jaren en dan stop ik ermee.

    Voor zover mogelijk is de dood dus al geregeld. Ik ben er niet bang voor, maar wel voor dit mensonwaardig leven. In plaats van, zoals ook was gepland, nog een laatste lange reis langs all over de world vrienden zit ik opgesloten in huis en tikken mijn laaste kostbare jaren dag voor dag weg. Wie heeft bedacht dat de dood het ergste is. Dat deze kost wat kost overwonnen moet worden. De dood is straks mijn bevrijder. De cipiers van mijn gevangenschap zijn de politieke fantasieloze grijze muizen en het bizarre idee dat de dood een vijand is.

    Ik wil mijn vrijheid terug, mijn eigen leven leiden en niet lijden.

    Like

  17. Met veel empathie heb je de paradox van de werkelijkheid van alledag en de werkelijkheid van de coronacrisis beschreven!
    Dank daarvoor!

    Like

  18. Deze zin raakt de kern: “maar laat dat overlijden dan om basale humanitaire redenen wel plaats vinden in de aanwezigheid van hen die er voor de oudere nog toe doen.”

    Het verbaast me dan dat je op geen enkele manier rekening houdt met mensen die de zorg moeten geven. Dat zijn vaak zorgprofessionals / hulpprofessionals, en niet de familie. En dat zijn de mensen die er vaak echt toe doen voor deze ouderen.

    Natuurlijk is het geen wedstrijdje “wie-doet-er-het-meeste-toe”, maar de realiteit is dat er veel kinderen zijn die hun ouders / grootouders zelden bezoeken (ook pre-corona). De problematiek onder zorg / helpverleners is vervolgens enorm (bij afwezigheid van mondkapjes, de mogelijkheid om afstand te houden, andere middelen, personeelstekort, vermoeidheid, …) terwijl de impact op (in ieder geval) de 50+’ers binnen deze groep enorm kan zijn. Denk aan langdurige longklachten.

    Zolang we een systeem hebben waarbij mensen niet thuis worden verzorgd (en waarvoor deze ouderen-op-hoge-leeftijd waarschijnlijk nooit tegen gestreden hebben), is deze groep minstens zo belangrijk. Op bezoek komen als kind? Prima, maar neem dan ook even de zorg over in de 22 uur die resteren.

    Like

  19. De auteur vermoedt dat er sprake is van een idee van onsterfelijkheid, en dat het niet uitmaakt waaraan we dood gaan … Dat valt te bezien.

    Extra oversterfte door Corona betekent dat er nu oudjes zijn overleden die anders nu nog hadden geleefd waarschijnlijk. Ik ken nog genoeg oude mensen die zó hangen aan het leven dat ze liever de familie waar ze dol op zijn, buiten de deur houden, om het risico op corona zoveel mogelijk te beperken.

    Om nog maar niet te spreken van de mentale belasting van het zorgpersoneel. Om zonder adequate eigen bescherming de één na de ander door je vingers te zien glippen, soms meerdere per dag, het is onverdraaglijk.

    Dus, wat mij betreft mag er, móet er, aandacht worden besteed aan de ramp die zich heeft voltrokken in de verzorgingshuizen en verpleeghuizen. Dit had nooit mogen gebeuren. Zie wat dit betreft ook maar eens bijgaande beschrijving: https://oudwordenmetzorg.nl/6-rouwrituelen-verpleeghuis/

    Like

  20. Iedereen is zo vol van dingen die de overheid niet goed doet of de verzorgenden maar wat hebben de zonen en dochters zelf gedaan… ?!
    Mijn moeder is 81 jaar, nadat ik 10 jaar in de zorg gewerkt en daar veel asociale gedragingen van kinderen gezien heb, hebben mijn broer en ik besloten om onze vrouwen eruit te gooien en weer met onze moeder gedrieën in één huis te gaan wonen. Ik werk niet meer in de zorg, mijn moeder gaat voor!!! Mijn moeder zal nooit in een verpleeg-/bejaardenhuis gaan!! Dat vind ik asociaal!

    Like

  21. Bedankt voor dit stuk!
    Onlangs liep ik met 2 kleindochters buiten (oei, een overtreding!) en de ene kleindochter van 8 zegt tegen mij, oma, wat is het toch erg dat er tehuizen zijn waar opa’s en oma’s in zitten waar niemand meer mag komen. Stel je voor dat jij daar zou zitten, dan mochten wij niet eens bij jou komen en je knuffelen! En bij haar (en bij mij) liepen de tranen over de wangen en we gaven elkaar maar een dikke knuffel.
    Het is zo gruwelijk schrijnend wat er nu allemaal gebeurd. Ik ben vrijwilliger in een verzorgingstehuis, waar we niet meer mogen komen. Af en toe bel ik met de oudjes en ik zie iedere keer dat ik ze bel, een verslechtering van hun (geestelijke) toestand. Een grote gelatenheid en dat alles door de gevolgen van de lockdown.

    Like

  22. Waarde Hr Kompanje. Wat belangrijk dat deze stem gehoord en begrepen wordt. Op linked-in vond ik u, en wees u op de brief: ouderen en kwetsbaren beschermen? Niet in onze naam: http://www.de-grenswaker.nl/silenceforpeace/brief.php , waar ‘wij’de ouderen en kwetbaren zelf zijn die de brief ondertekenen. Het is me dystopisch te moe om te ervaren hoe de collectieve, vermarkte doodsangst geprojecteerd wordt op dat ene virus, en er een staat van oorlog fgekondigd wordt met onze sterfelijkheid zelf….niet dat we de strijd ooit zullen winnen, maar je vormt er wel een damenleving mee waar het 1984 van George Orwell bij in de schaduw valt. Gelukkig zijn de denkfoeten te bizar en doorzichtig. Ikzelf heb mijn hele professionele leven gewerkt als verpleegkundige in de terminale zorg, en het is sinds twee jaren dat ik de stervensenergie begin te hekennen op collectief niveau. Nooit gedacht dat we ooit in vito zouden moeten gaan staan op ons recht om te sterven….maar het lijkt erop dat de tijd toch aanbreekt. Diepe buiging en respect voor uw heldere woorden en integriteit. Ik hoop dat we ons schouder aan schouder weten. Irene Hadjidakis – van Schagen,

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s